Veritabanı İşlemi (Transaction) Nedir?

Veritabanı işlemi, birden fazla veritabanı adımının tek bütün gibi ele alınmasını sağlar. Adımların tamamı başarılıysa COMMIT ile kalıcı olur; herhangi bir adım başarısızsa ROLLBACK ile geri alınır. Böylece yarım kalmış sipariş, eksik stok düşümü veya tutarsız bakiye gibi durumlar önlenir.

Nasıl Çalışır?

Bir ödeme örneğinde transaction şu adımları kapsayabilir: siparişi onayla, ödeme kaydını yaz, stoktan düş, muhasebe kuyruğuna olay ekle. Üçüncü adımda hata oluşursa önceki yazımlar geri alınır. Veritabanı bu davranışı kilitler, izolasyon seviyeleri ve günlükleme mekanizmalarıyla yönetir.

ACID İlkeleri

ACID, transaction davranışını dört başlıkta tanımlar:

Atomicity: İşlem ya tamamen olur ya hiç olmaz.
Consistency: Veritabanı geçerli kurallar arasında kalır.
Isolation: Eşzamanlı işlemler birbirini kontrollü görür.
Durability: Onaylanan veri kalıcı hale gelir.

Tasarımda Denge

Transaction kapsamı gereğinden geniş tutulursa kilitlenme, bekleme ve throughput sorunları çıkar. Çok dar tutulursa iş kuralı parçalanabilir. Connection Pool, uzun süren transaction’ları ayrıca etkiler; açık kalan işlemler bağlantıları tüketebilir. SQL kullanan sistemlerde transaction sınırı iş kuralıyla veritabanı maliyeti birlikte düşünülerek çizilmelidir.