Teknik Sözlük

12-Factor App, bulut ortamında taşınabilir SaaS ürünleri kurmak için kod, bağımlılık, yapılandırma ve süreçleri ayıran 12 ilkedir.

2FA, oturum açarken şifreye ek olarak telefon, doğrulama uygulaması veya donanım anahtarıyla ikinci kanıt isteyen yöntemdir.

301 yönlendirmesi, eski bir URL'nin kalıcı olarak yeni adrese taşındığını tarayıcı ve arama motorlarına bildiren HTTP yanıtıdır.

3D Secure, online kart ödemesinde bankanın ek doğrulama ekranı açarak kart sahibini doğruladığı EMVCo ödeme güvenliği protokolüdür.

A/B testi, iki tasarım, metin veya özellik varyantını gerçek kullanıcı trafiğinde ölçerek hangi seçeneğin daha iyi sonuç verdiğini belirler.

ABAC, erişim kararını rol yerine kullanıcı, kaynak, işlem ve ortam niteliklerini birlikte değerlendiren yetkilendirme modelidir.

Abonelik faturalandırma, tekrarlayan ödemeleri, plan değişikliklerini, vergileri ve tahsilat denemelerini yöneten SaaS ödeme sürecidir.

Abonelik modeli, müşterinin ürüne düzenli ödeme karşılığında eriştiği; gelir, kullanım ve iptal metrikleriyle yönetilen iş modelidir.

ACID, veritabanı işlemlerinde kısmi yazma ve tutarsız kayıt riskini azaltan atomiklik, tutarlılık, izolasyon ve dayanıklılık özellikleridir.

Ada mimarisi, çoğu sayfayı statik HTML bırakıp yalnızca etkileşimli bileşenleri ayrı JavaScript adaları olarak çalıştırır.

Agentic AI, görevleri planlayan, araç kullanan ve sonucu geri bildirimle iyileştiren çok adımlı yapay zeka yaklaşımıdır.

Agile, ürünü kısa döngülerle geliştirip geri bildirimle yön değiştiren; planı yaşayan bir çalışma sistemi olarak ele alan yaklaşımdır.

Ağ segmentasyonu, kullanıcı, sunucu ve sistemleri kontrollü ağ bölgelerine ayırarak yetkisiz geçişleri ve saldırı yayılımını sınırlar.

AI Agent, hedefe ulaşmak için LLM, araçlar ve veri kaynaklarını kullanarak adım adım karar veren yapay zeka bileşenidir.

AI guardrails, yapay zeka girdisi, çıktısı ve araç kullanımını güvenlik, politika ve kalite kurallarıyla sınırlandıran kontrol katmanlarıdır.

Akıllı belge işleme, OCR ve yapay zekayla fatura, form veya sözleşmelerden veriyi çıkarıp doğrulayan otomasyon yaklaşımıdır.

Akıllı otomasyon, kural tabanlı iş akışlarına yapay zeka ekleyerek belge, mesaj ve karar süreçlerini otomatikleştirir.

Alt ağ, IP adres uzayını daha küçük bölümlere ayırarak yönlendirme, güvenlik ve adres yönetimini düzenleyen ağ parçasıdır.

Altyapı izleme, sunucu, ağ, veritabanı ve bulut kaynaklarından metrik toplayıp arıza belirtilerini erken yakalama sürecidir.

Infrastructure as Code, sunucu, ağ ve bulut kaynaklarını elle kurmak yerine versiyonlanan kod dosyalarıyla tanımlama pratiğidir.

Pillar page, geniş bir konuyu ana hatlarıyla kapsayıp ilgili alt içeriklere bağlanan merkezi ve güncellenebilir SEO sayfasıdır.

Ana veri yönetimi, kritik müşteri, ürün ve tedarikçi kayıtlarını tek doğru kaynak, kalite kuralları ve onay süreçleriyle yönetir.

Anomali tespiti, geçmiş davranıştan öğrenilen normal aralığın dışına çıkan işlem, ölçüm veya olayları otomatik olarak işaretler.

Ansible, YAML playbook'larla sunucu kurulumu, konfigürasyon yönetimi ve uygulama dağıtımını agent kurmadan otomatikleştiren araçtır.

Anycast, aynı IP adresini birden çok noktada duyurup trafiği BGP ile kullanıcıya en yakın veya en uygun merkeze taşıyan yönlendirme modelidir.

Apache Kafka, yüksek hacimli gerçek zamanlı veri akışlarını işlemek için tasarlanmış, dağıtık log tabanlı mesajlaşma platformudur.

API, farklı yazılımların izin verilen veri ve işlemlere standart istekler üzerinden erişmesini sağlayan sözleşmeli arayüzdür.

API dokümantasyonu, endpoint, kimlik doğrulama, parametre, örnek istek ve hata yanıtlarını geliştiriciler için açıklayan kaynaktır.

API entegrasyonu, ayrı yazılımların güvenli veri alışverişi yapması ve iş akışlarını otomatik sürdürmesi için kurulan bağlantıdır.

API Gateway, istemciler ile servisler arasına girerek yönlendirme, kimlik doğrulama, kota, gözlemleme ve sürümleme görevlerini toplar.

API Gateway güvenliği, kimlik doğrulama, kota, WAF kuralları ve trafik gözlemini API giriş noktasında merkezi olarak uygular.

API güvenliği, endpoint'leri kimlik doğrulama, yetkilendirme, şifreleme ve hız sınırlarıyla kötüye kullanıma karşı korur.

API hata yönetimi, başarısız istekleri doğru HTTP kodu, makine okunur hata alanları ve geliştiriciye yararlı mesajlarla döndürür.

API key, uygulama veya geliştiriciyi tanımlayan; kota takibi, erişim sınırı ve basit sunucu-sunucu güvenliği için kullanılan anahtardır.

API kotası, bir müşteri, uygulama veya anahtarın belirli dönemde kullanabileceği toplam çağrı, veri ya da işlem hakkını sınırlar.

API marketplace, API'lerin keşif, test, abonelik, fiyatlandırma, dokümantasyon ve anahtar yönetimini tek platformda birleştirir.

API mock, gerçek servis hazır değilken beklenen endpoint ve yanıtları taklit ederek frontend, mobil ve test ekiplerinin ilerlemesini sağlar.

API önbellekleme, sık istenen yanıtları kısa süreli saklayarak aynı verinin tekrar hesaplanmasını veya veritabanından okunmasını engeller.

API sözleşme testi, tüketici beklentileriyle sağlayıcı yanıtlarını OpenAPI veya Pact gibi sözleşmeler üzerinden karşılaştırır.

API testi, endpoint'lerin doğru yanıt, hata kodu, performans ve yetki davranışlarını otomatik senaryolarla doğrular.

API versiyonlama, istemcileri bozmadan yeni alan, kural ve endpoint değişikliklerini yönetmek için sürüm stratejisi belirler.

APM, uygulamaların yanıt süresi, hata oranı, işlem akışı ve kaynak kullanımını izleyerek performans sorunlarını görünür kılar.

App Store optimizasyonu, uygulamanın mağazada daha bulunur ve ikna edici görünmesi için listeleme öğelerini iyileştirir.

ARIA, HTML’in yetersiz kaldığı erişilebilirlik durumlarında ekran okuyuculara rol, durum ve özellik bilgisi veren standarttır.

ARR, abonelik gelirinin yıllık tekrar eden kısmını gösterir; SaaS şirketlerinde büyüme, fiyatlama ve tahmin için izlenir.

Asenkron programlama, ağ ve dosya gibi beklemeli işleri bloke etmeden çalıştırarak uygulamanın yanıt vermesini sağlar.

ASO, uygulama mağazalarında görünürlüğü artırmak için başlık, anahtar kelime, görsel ve dönüşüm sinyallerini optimize eder.

Astro, içerik ağırlıklı sitelerde HTML'i önceleyen, ihtiyaç oldukça JavaScript yükleyen hızlı bir web framework'üdür.

Audit log, kritik sistem işlemlerini kullanıcı, zaman, kaynak ve sonuç bilgisiyle kaydederek denetlenebilir iz bırakır.

AVIF, AV1 sıkıştırmasını kullanan, web görsellerini küçük dosya boyutuyla yüksek kaliteye yakın sunan modern formattır.

AWS, Amazon'un işlem, depolama, veritabanı, ağ ve yapay zeka servisleri sunan geniş kapsamlı bulut platformudur.

Azure, Microsoft'un sanal makine, veritabanı, kimlik, analitik ve hibrit bulut servisleri sunan bulut platformudur.

Backlink, başka bir siteden alınan bağlantıdır; arama motorları için güven, konu ilişkisi ve otorite sinyali oluşturur.

Backlog, ürün için bekleyen özellik, hata ve teknik işleri öncelik, değer ve hazırlık durumuyla tutan canlı listedir.

Bağımlılık yönetimi, projedeki paketlerin sürüm, lisans ve güvenlik durumunu izleyip güncellemeyi kontrollü hale getirir.

Bağlam penceresi, bir dil modelinin tek istekte okuyup yanıt üretirken dikkate alabildiği toplam token kapasitesidir.

Bant genişliği, bağlantının saniyede taşıyabileceği en yüksek veri kapasitesidir; hız deneyimini tek başına belirlemez.

Barkod, ürün veya varlık bilgisini çizgi ve boşluk dizisine kodlayarak optik okuyucuyla hızlı tanımlama sağlar.

Başsız ödeme, ödeme arayüzünün frontend'de ayrı tasarlanıp sepet, tahsilat ve sipariş adımlarının API'lerle yürütüldüğü checkout modelidir.

bcrypt, parolaları salt ve ayarlanabilir maliyetle hash'leyerek sızıntı sonrası kaba kuvvet saldırısını zorlaştırır.

BDD, beklenen davranışı Given-When-Then senaryolarıyla tarif ederek iş ve teknik ekipler arasında ortak dil kurar.

Bekleyen veri şifreleme, disk, veritabanı veya yedekte duran veriyi anahtarlarla koruyarak yetkisiz erişim riskini azaltır.

BFF, web ve mobil gibi farklı arayüzler için ayrı backend katmanı kurarak API yanıtlarını istemciye göre şekillendirir.

BGP, otonom sistemlerin hangi IP bloklarına hangi yol üzerinden ulaşılacağını ilan ettiği internet yönlendirme protokolüdür.

Big data, hacmi, hızı veya çeşitliliği geleneksel araçları aşan veri setlerini işleme ve analiz etme yaklaşımıdır.

Bilgi grafiği, kişi, ürün, süreç veya belge gibi varlıkları ilişkileriyle birlikte makinece sorgulanabilir ağ olarak modeller.

Bilgisayarlı görü, kamera ve görsellerden nesne, metin, kusur veya hareket bilgisini çıkaran yapay zeka ve görüntü işleme alanıdır.

Biyometrik kimlik doğrulama, yüz veya parmak izi gibi cihaz biyometrilerini oturum açma ve onay adımlarında kullanır.

Blob depolama, görsel, video, yedek ve belge gibi yapılandırılmamış dosyaları bulutta ölçeklenebilir biçimde saklama yöntemidir.

Blue-green deployment, aynı uygulamanın iki üretim ortamı arasında trafik yönlendirerek kesintisiz ve hızlı geri alınabilir yayın yapma tekniğidir.

BOM, bir ürünün üretimi için gereken hammadde, yarı mamul, bileşen ve miktarları hiyerarşik olarak gösteren malzeme listesidir.

Bootstrap, hazır grid, bileşen ve yardımcı sınıflarla responsive web arayüzlerini hızlı kurmayı sağlayan açık kaynak CSS çatısıdır.

Bounce rate, ziyaretçinin siteyle anlamlı etkileşime geçmeden ayrıldığı oturum oranını gösteren web analitiği metriğidir.

BPM, iş süreçlerini modelleme, ölçme, iyileştirme ve otomasyonla yöneterek operasyonların tutarlı işlemesini sağlayan yaklaşımdır.

BPMN, iş süreçlerindeki olay, görev, karar ve akışları ortak sembollerle gösteren standart süreç modelleme notasyonudur.

Brute force saldırısı, hesap parolası veya gizli anahtarı çok sayıda kombinasyonu otomatik deneyerek ele geçirmeye çalışır.

Bulut maliyet optimizasyonu, performansı koruyarak boşa çalışan kaynak, yanlış ölçek ve pahalı satın alma modelini düzeltme sürecidir.

Bun, JavaScript ve TypeScript için çalışma zamanı, paket yöneticisi, test koşucu ve bundler sunan hızlı araç zinciridir.

BI, şirket verisini rapor, gösterge paneli ve analiz modellerine dönüştürerek karar alma süreçlerini görünür kılar.

Cache, sık kullanılan veriyi kaynağa tekrar gitmeden hızlı yanıt vermek için geçici olarak saklayan performans katmanıdır.

Canary deployment, yeni sürümü önce sınırlı kullanıcıya açıp metrikler temizse trafiği kademeli artıran yayın stratejisidir.

CDN, statik içerikleri uç sunucularda önbelleğe alıp kullanıcıya en yakın noktadan sunarak gecikmeyi ve origin yükünü azaltır.

Celery, Python uygulamalarında e-posta, rapor, entegrasyon gibi uzun işleri kuyrukta asenkron çalıştıran görev sistemidir.

Chatbot, kullanıcı sorularını metin veya sesle karşılayıp kural tabanlı ya da yapay zekalı yanıtlar üreten sohbet arayüzüdür.

Chunking, uzun metinleri arama ve RAG sistemlerinde kullanılabilecek anlamlı, yönetilebilir parçalara ayırma işlemidir.

Churn, belirli dönemde kaybedilen müşteri ya da gelir oranını gösterir; abonelik işlerinde elde tutma sağlığını ölçer.

CI pipeline, kod değişikliklerini otomatik derleme, test ve analiz adımlarından geçirerek ana dala güvenli taşımayı sağlar.

CI/CD, kod değişikliklerini otomatik derleme, test ve dağıtım hatlarından geçirerek sürümü tekrarlanabilir hale getiren DevOps pratiğidir.

Circuit breaker, bağımlı servisler hata verdiğinde çağrıları geçici keserek zincirleme arıza ve kaynak tüketimini azaltan desendir.

Clean Code, yazılımın niyetini açık gösteren, küçük parçalara ayrılmış ve bakım maliyetini düşüren kod yazma yaklaşımıdır.

Clickjacking, kullanıcıyı görünmez veya yanıltıcı katmanlarla kandırıp farkında olmadan tıklama yaptıran arayüz saldırısıdır.

Cloudflare, DNS, CDN, güvenlik, edge compute ve performans hizmetlerini tek ağ üzerinden sunan küresel internet platformudur.

Cloudflare Pages, statik siteleri ve frontend uygulamalarını Git tabanlı dağıtımla Cloudflare ağında yayınlayan hosting hizmetidir.

Cloudflare Workers, JavaScript ve Web API tabanlı kodu Cloudflare edge ağında sunucu yönetmeden çalıştıran serverless platformdur.

CLS, sayfa yüklenirken beklenmedik yer değiştirmelerin görsel kararlılığı ne kadar bozduğunu ölçen Core Web Vitals metriğidir.

CMS, teknik olmayan ekiplerin web sitesi içeriklerini panel üzerinden oluşturup düzenlemesini sağlayan içerik yönetim sistemidir.

CNAME, özellikle alt alan adlarını IP adresine değil başka bir alan adına takma ad olarak yönlendiren DNS kayıt türüdür.

Code review, kod değişikliğinin ana dala alınmadan önce ekipçe incelenip mantık, güvenlik ve bakım risklerinin yakalandığı süreçtir.

Code splitting, JavaScript paketini rota veya bileşen bazında ayırıp ilk yüklemede yalnızca gerekli kodu indiren performans tekniğidir.

Concurrency, görevleri aynı zaman diliminde ilerletecek şekilde planlayıp bekleme sürelerini değerlendiren yazılım tasarım yaklaşımıdır.

Connection pool, veritabanı veya servis bağlantılarını açık tutup tekrar kullanan, gecikmeyi ve bağlantı yükünü azaltan havuzdur.

Container query, bir bileşenin stilini ekran genişliği yerine içinde bulunduğu kapsayıcının boyutuna göre değiştiren CSS özelliğidir.

Container registry, Docker/OCI imajlarını etiketleriyle saklayan, CI/CD ve Kubernetes dağıtımlarına güvenli kaynak sağlayan depodur.

Content negotiation, HTTP istemcisinin Accept başlıklarıyla istediği formatı bildirdiği, sunucunun uygun temsil seçtiği mekanizmadır.

Cookie, tarayıcıda saklanan küçük veri parçasıdır; oturum, tercih ve izinli takip bilgilerini alan adıyla ilişkilendirir.

Coolify, kendi sunucusunda uygulama, veritabanı ve servis dağıtmayı kolaylaştıran açık kaynak self-hosted PaaS platformudur.

Core Web Vitals, Google'ın gerçek kullanıcı deneyimini LCP, INP ve CLS metrikleriyle ölçtüğü temel web performansı göstergeleridir.

CORS, tarayıcının farklı originlerden gelen API isteklerini hangi alan adlarının okuyabileceğini HTTP başlıklarıyla denetler.

CQRS, komut ve sorgu sorumluluklarını ayırarak yazma modeliyle okuma modelini farklı ihtiyaçlara göre tasarlayan mimari desendir.

CRM, müşteri, satış fırsatı ve iletişim geçmişini merkezi tutarak ekiplerin ilişkileri ölçülebilir süreçlerle yönetmesini sağlar.

Cron job, Linux/Unix sistemlerde belirli saat veya aralıkta çalışan yedekleme, rapor veya senkronizasyon gibi zamanlanmış görevdir.

Cross-sell, müşterinin seçtiği ürüne uyumlu tamamlayıcı ürün veya hizmet önererek sepet değerini ve kullanım başarısını artırır.

CSP, tarayıcıya hangi script, stil, görsel ve bağlantı kaynaklarının izinli olduğunu söyleyen, XSS etkisini sınırlayan politikadır.

CSRF, oturum cookie'si olan kullanıcıyı fark ettirmeden saldırganın seçtiği işlemi yapmaya zorlayan web saldırısıdır.

CSS, HTML içeriğinin renk, tipografi, boşluk, konum ve responsive davranışını tarayıcıda tanımlayan web stil dilidir.

CSS animasyonu, öğelerin renk, konum, opaklık veya ölçek gibi özelliklerini zaman içinde değiştiren tarayıcı tabanlı hareket tekniğidir.

CSS değişkenleri, renk ve boşluk gibi tasarım değerlerini custom property olarak tanımlayıp tema ve bileşenlerde yeniden kullanır.

CSS Grid, web arayüzlerinde satır ve sütun eksenlerini birlikte yöneterek esnek iki boyutlu yerleşimler kuran CSS sistemidir.

CTR, gösterim alan bir arama sonucu, reklam veya bağlantının tıklanma oranını ölçer; tıklama sayısı gösterime bölünür.

cURL, terminalden URL tabanlı istek gönderip yanıtları incelemeyi sağlayan, API testleri ve otomasyonlarda kullanılan araçtır.

CVE, kamuya açıklanmış güvenlik açıklarına benzersiz kimlik veren ve ekiplerin yamalama önceliği belirlemesini sağlayan standarttır.

Çok modlu yapay zeka, metin, görüntü, ses, video veya tablo gibi farklı veri türlerini birlikte anlayıp üretebilen sistemdir.

Dağıtık izleme, bir isteğin mikroservisler arasında geçtiği adımları trace kimliğiyle takip ederek gecikme ve hata kaynağını gösterir.

Dark mode, arayüzün koyu zemin ve açık metinle sunulan temasıdır; kontrast, erişilebilirlik ve marka renkleriyle birlikte tasarlanmalıdır.

Dashboard, kritik metrikleri tek ekranda görselleştirerek ekiplerin durum takibi, karar alma ve aksiyon önceliği belirlemesini sağlar.

Data lake, ham ve işlenmiş verileri ölçeklenebilir depoda tutarak analitik, makine öğrenmesi ve arşiv ihtiyaçlarını besleyen mimaridir.

DAU/MAU, günlük aktif kullanıcıların aylık aktif kullanıcılara oranıdır; ürünün alışkanlık ve tekrar kullanım gücünü gösterir.

DDD, karmaşık iş alanlarını domain modeli, bounded context ve ortak dil etrafında yazılım mimarisine taşıyan tasarım yaklaşımıdır.

DDoS, çok sayıda kaynaktan gelen trafikle servisi erişilemez kılmaya çalışan saldırıdır; korunma kapasite, filtreleme ve izleme gerektirir.

Dead letter queue, işlenemeyen mesajları ana kuyruktan ayırarak hata incelemesi, yeniden deneme ve veri kaybını önlemeye yardım eder.

Deep link, kullanıcıyı uygulamanın ana ekranı yerine belirli içerik, ürün veya işlem ekranına doğrudan götüren bağlantıdır.

Değere ulaşma süresi, yeni kullanıcının ürün içinde ilk anlamlı sonucu gördüğü ana kadar geçen süreyi ölçen SaaS ve onboarding metriğidir.

Değişmez altyapı, sunucuları yerinde düzeltmek yerine her değişiklikte yeni imaj veya örnekle yeniden dağıtma yaklaşımıdır.

Dependency injection, sınıfın ihtiyaç duyduğu bağımlılıkları kendi oluşturmadan dışarıdan almasını sağlayan tasarım desenidir.

Deque, eleman ekleme ve çıkarma işlemlerinin hem baştan hem sondan yapılabildiği çift uçlu kuyruk veri yapısıdır.

Derin bağlantı, kullanıcıyı uygulamanın ana ekranı yerine doğrudan ilgili ekran, içerik veya kampanya adımına götürür.

Derin öğrenme, çok katmanlı sinir ağlarıyla büyük veriden örüntü öğrenen ve görüntü, dil, ses gibi görevlerde kullanılan ML yaklaşımıdır.

DevOps, yazılım geliştirme ve operasyon ekiplerini ortak süreç, otomasyon ve ölçümlerle daha güvenilir teslimata hizalayan yaklaşımdır.

Dinamik fiyatlandırma, fiyatların talep, stok, rekabet ve kârlılık kurallarına göre otomatik veya yarı otomatik değişmesidir.

DKIM, e-postalara kriptografik imza ekleyerek alıcı sunucunun mesajın domain tarafından yetkilendirildiğini doğrulamasını sağlar.

DMARC, SPF ve DKIM sonuçlarını politika ve raporlamayla birleştirerek domain sahteciliği ve phishing riskini azaltan e-posta standardıdır.

DNS, alan adlarını IP adreslerine çevirerek tarayıcı, e-posta ve API trafiğinin doğru sunucuya ulaşmasını sağlayan ad çözümleme sistemidir.

DNS kaydı, bir domain için hangi IP'ye, posta sunucusuna veya doğrulama bilgisine gidileceğini belirleyen DNS talimatıdır.

DNS propagasyonu, bir DNS kaydı değişikliğinin dünya genelindeki çözümleyici ve önbelleklere yayılma sürecini ifade eder.

Docker, uygulama kodunu ve bağımlılıklarını konteyner imajlarında paketleyerek geliştirme, test ve üretimde aynı şekilde çalıştırır.

Docker Compose, birden fazla konteyneri tek YAML dosyasıyla tanımlayıp yerel geliştirme veya test ortamında birlikte çalıştırmayı sağlar.

DOM, HTML veya XML belgesini tarayıcının JavaScript ile okuyup değiştirebildiği ağaç yapılı nesne modeline dönüştürür.

Domain, bir web sitesi veya e-posta hizmetine insanların akılda kalıcı bir adla ulaşmasını sağlayan internet adresidir.

Domain Authority, Moz tarafından geliştirilen ve bir alan adının arama sonuçlarında rekabet gücünü tahmin eden SEO skorudur.

Dönüşüm oranı, ziyaretçilerin satın alma, form gönderme veya üyelik gibi hedef eylemi tamamlama yüzdesini ölçen pazarlama metriğidir.

CRO, web sitesi veya uygulamadaki ziyaretçilerin hedeflenen aksiyona geçme oranını veriyle iyileştirme sürecidir.

Drizzle ORM, TypeScript projelerinde veritabanı şemasını ve SQL sorgularını tip güvenli kodla yönetmeyi sağlayan hafif ORM'dir.

Dropshipping, mağazanın ürünü stoklamadan siparişi tedarikçiye aktardığı ve gönderimin tedarikçi tarafından yapıldığı satış modelidir.

E-Arşiv, Türkiye'de e-Fatura kapsamı dışındaki satış belgelerinin GİB kurallarına göre elektronik oluşturulup saklanmasıdır.

e-Defter, yevmiye ve büyük defter kayıtlarının GİB uyumlu XBRL GL formatında elektronik oluşturulup beratla onaylanmasıdır.

E-E-A-T, Google kalite değerlendirmelerinde içerik sahibinin deneyim, uzmanlık, otorite ve güven sinyallerini açıklayan çerçevedir.

e-Fatura, Türkiye'de GİB altyapısıyla düzenlenen elektronik faturadır; ERP ve muhasebe sistemleriyle otomatik işlenebilir.

e-İrsaliye, sevk irsaliyesinin GİB standartlarına göre elektronik ortamda düzenlenmesi, iletilmesi, saklanması ve ibraz edilmesidir.

e-Mutabakat, cari hesap veya BA/BS mutabakatlarının dijital ortamda gönderilmesi, yanıtlanması, izlenmesi ve raporlanması sürecidir.

E-posta teslim edilebilirliği, gönderilen e-postaların spam klasörü yerine alıcının gelen kutusuna ulaşma başarısını ölçer.

e-SMM, serbest meslek makbuzunun elektronik ortamda oluşturulması, müşteriye iletilmesi, saklanması ve GİB'e raporlanmasıdır.

E-ticaret, ürün veya hizmetlerin web sitesi, pazar yeri ya da mobil kanal üzerinden dijital olarak satılması ve yönetilmesidir.

E2E test, bir uygulamanın kullanıcı yolculuğunu tarayıcı, API ve veritabanı dahil gerçek akışa yakın şekilde doğrular.

Edge computing, veriyi merkezi sunucu yerine kullanıcıya yakın konumlarda işleyerek gecikmeyi azaltan dağıtık bilişim yaklaşımıdır.

EDI, şirketlerin sipariş, irsaliye, fatura ve stok mesajlarını standart formatlarla sistemler arasında otomatik paylaşmasıdır.

Elasticsearch, büyük metin ve log verileri üzerinde hızlı arama, filtreleme ve analitik sorgular çalıştıran dağıtık arama motorudur.

Embedding, metin, görsel veya ürün gibi verileri benzerlik hesabı yapılabilen sayısal vektörlere dönüştüren temsil yöntemidir.

REST endpoint, belirli bir kaynağa veya işleme HTTP metodu ve URL yolu üzerinden erişim sağlayan API giriş noktasıdır.

Entegrasyon testi, birden fazla modül, servis veya dış sistem birlikte çalıştığında beklenen veri akışını doğrular.

ERD, veritabanındaki varlıkları, alanları ve ilişkileri görselleştirerek tasarım kararlarını anlaşılır hale getiren diyagramdır.

ERP, finans, stok, satış, üretim, insan kaynakları ve tedarik süreçlerini ortak veri modeliyle yöneten kurumsal yazılımdır.

ETL, farklı kaynaklardan alınan veriyi dönüştürüp veri ambarı veya raporlama sistemine düzenli biçimde yükleyen süreçtir.

Event sourcing, uygulama durumunu son değer olarak değil, değişiklikleri anlatan sıralı ve değişmez olay kayıtları olarak saklayan mimari desendir.

Event-driven mimari, sistemlerin sipariş oluştu, ödeme alındı gibi olaylara bağımsız bileşenlerle tepki vermesini sağlar.

Expo, React Native uygulamalarını geliştirme, derleme, test etme ve yayınlama süreçlerini sadeleştiren araç ekosistemidir.

Express.js, Node.js üzerinde rota, middleware ve HTTP yanıt yönetimini sadeleştirerek web uygulaması ve API geliştirmeyi hızlandıran framework'tür.

Factory deseni, nesne oluşturma kararını merkezi bir üretici yapıya taşıyarak istemci kodunu somut sınıflara bağımlı olmaktan korur.

Fatura otomasyonu, satış, onay, e-Fatura/e-Arşiv ve muhasebe kayıtlarını kurallara bağlı akışlarla insan hatasına daha az açık hale getirir.

Feature branch, yeni bir işin ana koddan ayrılmış Git dalında geliştirilmesini sağlayarak deneme, inceleme ve birleştirmeyi kontrollü tutar.

Feature engineering, ham veriyi modelin öğrenebileceği anlamlı değişkenlere dönüştürerek makine öğrenimi sonucunu etkileyen hazırlık sürecidir.

Feature flag, bir özelliğin kimlere ve ne zaman açılacağını kodu yeniden dağıtmadan kontrol eden koşullu yayınlama yöntemidir.

Feature parity, web, iOS, Android veya farklı sürümlerde kullanıcıların temel işlevlere eşdeğer erişmesini hedefleyen ürün yönetimi ilkesidir.

Felaket kurtarma, kesinti veya veri kaybı sonrası sistemleri hedeflenen RTO ve RPO içinde çalışır hale getirme planıdır.

Fidye yazılımı, sistemleri veya dosyaları şifreleyip erişimi engelleyerek ödeme talep eden zararlı yazılım saldırısıdır.

Figma, arayüz tasarımı, prototipleme, tasarım sistemi ve geliştirici teslimini aynı bulut çalışma alanında buluşturan UI/UX aracıdır.

Fine-tuning, önceden eğitilmiş bir modeli seçili örneklerle yeniden eğiterek belirli görev, ton veya alan bilgisinde daha tutarlı hale getirir.

FinOps, bulut harcamalarını görünür kılan, maliyet kararlarını mühendislik ve iş ekipleriyle birlikte yöneten çalışma disiplinidir.

Firebase, mobil ve web uygulamalarına kimlik doğrulama, veritabanı, hosting, bildirim ve analitik gibi hazır backend servisleri sunar.

Firewall, cihaz ve ağlar arasındaki trafiği kurallarla filtreleyerek izinli bağlantıları geçirir, şüpheli veya yetkisiz erişimi engeller.

Flexbox, CSS'te öğeleri tek eksende esnek biçimde hizalayan, boşluk dağıtan ve değişen içerik boyutlarına uyum sağlayan layout modelidir.

Flutter, Dart diliyle tek kod tabanından mobil, web ve masaüstü uygulamaları geliştirmeyi sağlayan Google destekli UI framework'üdür.

Foreign key, bir tablodaki değeri başka tablonun anahtarına bağlayarak ilişkisel veritabanlarında referans bütünlüğünü koruyan kısıttır.

Freemium, temel kullanımın ücretsiz sunulduğu, gelişmiş özellik, kapasite veya destek için ücretli plana geçiş tasarlayan SaaS modelidir.

FTP, ağda dosya aktarmak için kullanılan eski bir protokoldür; şifreleme sağlamadığı için modern sistemlerde genellikle SFTP veya HTTPS tercih edilir.

GDPR, AB ve AEA'daki kişilerin kişisel verilerinin işlenmesini düzenleyen; şeffaflık, haklar ve veri sorumlusu yükümlülükleri getiren regülasyondur.

Gecikme (latency), bir ağ isteğinin kaynaktan hedefe ulaşıp yanıt dönmesi için geçen süre; düşük gecikme performansın temel ölçütüdür.

GİB entegrasyonu, e-Fatura, e-Arşiv ve diğer e-Belge süreçlerinin ERP veya muhasebe yazılımından GİB uyumlu kanallarla yürütülmesini sağlar.

Git, kod değişikliklerini commit geçmişiyle izleyen, dallanma ve birleştirme üzerinden ekiplerin paralel çalışmasını sağlayan dağıtık versiyon kontrolüdür.

GitFlow, main, develop, feature, release ve hotfix dallarını ayrı rollerle kullanarak sürüm hazırlığı ve acil düzeltmeleri yöneten Git iş akışıdır.

GitHub, Git depolarını barındıran; pull request, issue, paket, güvenlik ve otomasyon özellikleriyle yazılım ekiplerini bir araya getiren platformdur.

GitHub Actions, depo olaylarıyla tetiklenen YAML iş akışları üzerinden test, build, güvenlik taraması ve dağıtım otomasyonu çalıştırır.

GitHub Copilot, editör içinde kod öneren, test ve açıklama yazımını hızlandıran yapay zeka destekli geliştirici asistanıdır.

GitOps, altyapı ve uygulama durumunu Git deposunda tanımlayıp kümeye otomatik senkronize eden dağıtım yaklaşımıdır.

Gizli bilgi yönetimi, API anahtarı, sertifika ve parola gibi hassas değerlerin güvenli saklanması, dağıtılması ve döndürülmesidir.

Google Analytics, ziyaretçi kaynaklarını, davranış akışını ve dönüşüm olaylarını ölçen web ve uygulama analitiği aracıdır.

Google Cloud, sanal makinelerden veri ambarına ve yapay zekaya uzanan yönetilen bulut servisleri sunan Google platformudur.

Google Search Console, sitenin arama performansını, index durumunu ve teknik SEO sorunlarını izlemeye yarayan ücretsiz araçtır.

Görsel optimizasyonu, doğru boyut, format, sıkıştırma ve yükleme stratejisiyle sayfaların daha hızlı açılmasını sağlar.

Gözlemlenebilirlik, sistemin iç durumunu dış çıktılarından (log, metrik, trace) anlayabilme kapasitesidir; modern DevOps'un temel prensibi.

Graf veritabanı, varlıkları düğüm ve kenarlarla modelleyerek ilişkileri hızlı sorgulamak için kullanılan NoSQL veritabanıdır.

GraphQL, istemcinin ihtiyaç duyduğu alanları tek sorguda seçmesini sağlayan şema tabanlı API sorgu ve çalışma zamanıdır.

GraphQL Federation, bağımsız ekiplerin şemalarını birleştirerek tek GraphQL supergraph sunmasını sağlayan mimaridir.

GraphQL şeması, API'deki tipleri, sorguları, mutasyonları ve alan ilişkilerini tanımlayan sözleşme katmanıdır.

GraphQL Subscription, sunucudaki olayları bağlantı açıkken istemciye gerçek zamanlı ileten GraphQL işlem türüdür.

gRPC, servisler arası hızlı ve tip güvenli iletişim için Protocol Buffers ve HTTP/2 kullanan RPC framework'üdür.

Güvenlik açığı, yazılım veya altyapıda yetkisiz erişim, veri sızıntısı ya da hizmet kesintisi için kullanılabilecek zayıflıktır.

Güvenlik başlıkları, tarayıcıya sayfanın nasıl yüklenip korunacağını söyleyen HTTP yanıt kurallarıdır; XSS ve clickjacking riskini azaltır.

Halüsinasyon, bir yapay zeka modelinin gerçek gibi görünen ama doğrulanmamış, hatalı veya uydurma bilgi üretmesidir.

Hash tablosu, anahtarları hash fonksiyonuyla kovalara dağıtarak hızlı arama, ekleme ve silme sağlayan veri yapısıdır.

Hashing, veriyi sabit uzunluklu özet değere çeviren tek yönlü işlemdir; parola saklama ve bütünlük kontrolünde kullanılır.

Headless browser, grafik arayüz açmadan sayfa yükleyen; test, scraping ve PDF üretimi için kullanılan otomasyon tarayıcısıdır.

Headless CMS, içeriği yönetim panelinde saklayıp web, mobil ve kiosk gibi kanallara API üzerinden dağıtan CMS modelidir.

Headless commerce, e-ticaret backend'ini arayüzden ayırıp satış kanallarına API ile bağlayan mimari yaklaşımdır.

Helm, Kubernetes manifestlerini chart adı verilen paketlerle şablonlayıp sürümleyerek dağıtmayı sağlayan araçtır.

Hepsiburada entegrasyonu, satıcı sistemindeki ürün, stok, fiyat, sipariş ve kargo verilerini Hepsiburada pazaryeriyle otomatik eşler.

Hetzner, Avrupa veri merkezlerinde VPS, dedicated sunucu, depolama ve bulut ağı hizmetleri sunan Alman sağlayıcıdır.

Hibrit uygulama, web teknolojileriyle yazılıp native kapsayıcıda çalışan, tek kod tabanıyla mobil cihaz özelliklerine erişebilen uygulamadır.

Hidrasyon, sunucudan gelen HTML'e tarayıcıda JavaScript davranışı bağlayarak statik arayüzü etkileşimli hale getirir.

Hiperotomasyon, RPA, yapay zeka, süreç madenciliği ve entegrasyonları birleştirerek uçtan uca iş süreçlerini otomatikleştirme yaklaşımıdır.

Honeypot, saldırgan davranışını gözlemlemek ve erken uyarı üretmek için izole edilen sahte sistem, servis veya veri tuzağıdır.

Hono, Cloudflare Workers ve diğer edge runtime'larda hızlı API geliştirmek için kullanılan hafif TypeScript framework'üdür.

Hotfix, üretimdeki kritik hatayı normal yayın döngüsünü beklemeden sınırlı değişiklikle düzeltmek için çıkarılan yamadır.

Hreflang, çok dilli sitelerde eşdeğer sayfaların dil ve bölge hedefini arama motorlarına bildiren HTML işaretidir.

HRM, işe alımdan bordro ve performansa kadar insan kaynakları süreçlerini dijitalleştiren kurumsal yönetim sistemidir.

HTML, web sayfalarındaki başlık, paragraf, bağlantı, form ve medya gibi içeriklerin yapısını tanımlayan işaretleme dilidir.

HTMX, HTML öznitelikleriyle AJAX, WebSocket ve sunucu tarafı parçalı güncellemeleri yazmayı sağlayan hafif kütüphanedir.

HTTP, tarayıcılar, API istemcileri ve sunucular arasında istek-yanıt düzenini tanımlayan temel web iletişim protokolüdür.

HTTP durum kodları, bir isteğin başarı, yönlendirme, istemci hatası veya sunucu hatasıyla sonuçlandığını gösteren 3 haneli yanıtlardır.

HTTP metotları, bir kaynağın okunacağını, oluşturulacağını, güncelleneceğini veya silineceğini sunucuya bildiren standart fiillerdir.

HTTP/2, tek bağlantıda çoklu akış ve başlık sıkıştırması kullanarak web sayfaları ile API yanıtlarını hızlandıran HTTP sürümüdür.

HTTP/3, QUIC ve UDP üzerinde çalışarak bağlantı kurulumunu hızlandıran, paket kaybının etkisini azaltan güncel HTTP sürümüdür.

HTTPS, HTTP trafiğini TLS ile şifreleyerek kullanıcı, tarayıcı ve sunucu arasında gizlilik, bütünlük ve kimlik doğrulama sağlar.

IaaS, sanal sunucu, depolama ve ağ kaynaklarını bulut üzerinden kiralayıp işletim sistemi seviyesinde yönetme modelidir.

Idempotency key, tekrar denenebilen API isteklerine verilen benzersiz anahtarla çift ödeme veya çift kayıt oluşmasını önler.

Idempotent işlem, aynı isteğin birkaç kez çalışması durumunda sistemde tek çalıştırmayla aynı nihai sonucu bırakan işlemdir.

IMAP, e-postaları sunucuda tutup klasör, okundu bilgisi ve senkronizasyonu birden fazla cihaz arasında yöneten protokoldür.

IndexedDB, tarayıcı içinde büyük ve yapılandırılmış verileri indeksli, asenkron ve kalıcı şekilde saklayan yerel veritabanıdır.

INP, tıklama, dokunma ve klavye etkileşimlerinden sonra sayfanın bir sonraki görsel yanıtına kadar geçen süreyi ölçer.

Intersection Observer, bir öğenin görünüm alanına veya seçili kapsayıcıya ne zaman girip çıktığını asenkron izleyen tarayıcı API'sidir.

IoT, sensör, makine ve cihazların internete bağlanarak veri topladığı, paylaştığı ve uzaktan yönetilebildiği ağdır.

IP adresi, ağdaki cihazların birbirini bulması ve veri paketlerinin doğru hedefe yönlendirilmesi için kullanılan sayısal etikettir.

IPv6, 128-bit adres yapısıyla IPv4 adres sınırını aşan, modern ağlarda daha geniş ve verimli adresleme sağlayan IP sürümüdür.

İç geliştirici platformu, ekiplerin servis oluşturma, dağıtma ve izleme işlerini self servis akışlarla standartlaştıran üründür.

İçerik dağıtımı, statik dosya, medya ve sayfaları kullanıcıya yakın altyapıdan sunarak hız, erişilebilirlik ve dayanıklılık sağlar.

İçerik kümesi, bir ana konu etrafında bağlanan sayfalarla arama niyetini derinlemesine kapsayan planlı SEO içerik mimarisidir.

İdempotentlik, aynı ödeme veya API isteği tekrar gelse bile sistemin işlemi yalnızca bir kez sonuçlandırmasını sağlar.

İkili arama, sıralı veri üzerinde aralıkları ikiye bölerek hedef değeri O(log n) sürede bulmaya çalışan algoritmadır.

İndeks kapsamı, Search Console'da URL'lerin Google tarafından dizine alınıp alınmadığını ve dışlanma nedenlerini gösteren rapordur.

İş akışı, bir hedefe ulaşmak için görevlerin kim tarafından, hangi sırayla ve hangi kuralla yapılacağını tanımlayan süreçtir.

İş akışı motoru, süreç adımlarını, kuralları ve görev atamalarını tanımlayıp otomatik yürüten kurumsal yazılım bileşenidir.

İş akışı otomasyonu, tekrarlı görevleri tetikleyici, kural ve entegrasyonlarla insan müdahalesi olmadan ilerleten yaklaşımdır.

İş raporlaması, operasyon, satış, finans veya stok verilerini düzenli göstergelere dönüştürerek karar almayı destekleyen analitik süreçtir.

İşlemsel e-posta, kullanıcının eylemine veya hesap durumuna bağlı olarak tek alıcıya gönderilen zorunlu sistem mesajıdır.

iyzico, Türkiye'de e-ticaret için yaygın kullanılan, kolay entegrasyonlu ve güvenli ödeme altyapısı sunan ödeme hizmet sağlayıcısıdır.

Jamstack, JavaScript, API ve önceden oluşturulmuş Markup'a dayanan; hızlı, güvenli ve ölçeklenebilir web mimarisi yaklaşımıdır.

JavaScript, web tarayıcılarında çalışan, etkileşimli web arayüzleri oluşturmak için kullanılan dinamik programlama dilidir.

Jest, JavaScript ve TypeScript için Facebook tarafından geliştirilen, kolay kullanımıyla popüler olan test çerçevesidir.

JSON, insan tarafından okunabilir, hafif veri değişim formatıdır; API'lerde veri aktarımı için en yaygın kullanılan formattır.

Jupyter Notebook, kod, metin ve görselleştirmeleri bir arada sunan; veri bilimi ve araştırma için yaygın kullanılan etkileşimli geliştirme ortamı.

JWT, API'ler ve istemciler arasında doğrulanabilir bilgileri taşımak için kullanılan imzalanmış ve kodlanmış JSON tabanlı token standardıdır.

Kanban, işi görsel panoda sütunlar (Yapılacak, Devam Ediyor, Tamamlandı) aracılığıyla takip eden; WIP limitleriyle akışı optimize eden metodoloji.

Kanonik URL, duplicate içerik sorunlarını önlemek amacıyla sayfanın tercih edilen versiyonunu arama motorlarına bildiren HTML etiketidir.

Kaos mühendisliği, kontrollü arızalar oluşturarak sistemlerin gerçek kesintilere ne kadar dayanıklı olduğunu ölçme pratiğidir.

Kargo entegrasyonu, e-ticaret platformunun kargo şirketleri (Yurtiçi, Aras, MNG) API'leriyle bağlanarak otomatik sevkiyat yönetimini sağlar.

mTLS, TLS bağlantısında hem sunucunun hem istemcinin sertifika ile kimliğini doğruladığı karşılıklı güvenlik modelidir.

Kibana, Elasticsearch'teki log ve metrik verilerini görselleştirip analiz etmeyi sağlayan; ELK Stack'in görsel bileşenidir.

Credential stuffing, sızmış kullanıcı adı ve parolaların otomatik olarak farklı sitelerde denenmesiyle yapılan hesap ele geçirme saldırısıdır.

Konuşan yapay zeka, dili anlayıp bağlamı koruyarak kullanıcıyla metin veya ses üzerinden çok adımlı diyalog kurar.

Kotlin, JetBrains tarafından geliştirilen, Android uygulama geliştirmenin resmi dili olan modern ve kısa sözdizimli programlama dilidir.

KPI, bir işletmenin stratejik hedeflerine ne ölçüde ulaştığını değerlendiren; karar almada kullanılan kritik performans göstergesidir.

Kubernetes, konteynerle çalışan servisleri çoklu sunucu üzerinde dağıtma, ölçekleme, güncelleme ve iyileştirme için yönetir.

Pod, Kubernetes'teki en küçük dağıtım birimidir; bir veya daha fazla konteyneri ve paylaşılan ağ/depolama kaynaklarını içerir.

Kullanım bazlı fiyatlandırma, müşterinin ödediği tutarı kullanıcı sayısı yerine tükettiği kaynak veya işlem hacmine bağlar.

KVKK, Türkiye'de kişisel verilerin işlenmesi, saklanması ve aktarımı için veri sorumlularına yasal yükümlülükler getirir.

Lambda fonksiyon, sunucu yönetimi olmadan tetiklendiğinde çalışan; ölçeklendirme ve faturalandırmanın otomatik yapıldığı sunucusuz kod birimidir.

Lazy loading, görsel, video veya bileşenleri ihtiyaç duyulana kadar erteleyerek ilk yükleme süresini ve veri kullanımını azaltır.

LCP, sayfadaki en büyük görsel veya metin bloğunun ekranda göründüğü süreyi ölçen Core Web Vitals performans metriğidir; 2.5s altı iyi kabul edilir.

Let's Encrypt, HTTPS için ücretsiz ve otomatik SSL/TLS sertifikaları sağlayan kar amacı gütmeyen sertifika yetkilisidir.

Link kurma, diğer web sitelerinden kendi sitenize kaliteli backlink kazanmak için uygulanan SEO strateji ve pratiklerinin bütünüdür.

Linting, kaynak kodu otomatik analiz ederek programatik ve stilistik hataları işaret eden; ESLint ve Prettier gibi araçlarla uygulanan pratik.

LLM, büyük metin veri kümeleri üzerinde eğitilen ve doğal dil anlayıp üretebildiği için ChatGPT gibi yapay zeka araçlarının temelini oluşturan model.

LLMOps, büyük dil modeli tabanlı uygulamaları test etme, izleme, sürümleme ve güvenle yayına alma disiplinidir.

Load balancer, gelen ağ trafiğini birden fazla sunucu arasında dağıtarak yüksek erişilebilirlik ve performans sağlayan sistem bileşenidir.

Log dosyası analizi, arama motoru botlarının sitenizi nasıl taradığını anlamak için sunucu loglarının incelenmesi işlemidir.

Loglama, uygulama ve sistemlerin çalışma zamanı olaylarını kayıt altına alma pratiğidir; hata ayıklama ve izleme için kritiktir.

Logo GO ve Logo İşbaşı, KOBİ'lerin satış, stok, fatura, cari hesap ve muhasebe süreçlerini yöneten Logo ekosistemi iş yazılımlarıdır.

Logo Tiger, muhasebe, stok, satış ve üretim süreçlerini tek ERP çatısı altında yöneten Logo Yazılım'ın kurumsal çözümüdür.

Long polling, HTTP isteğini sunucuda yeni veri hazır olana kadar bekleterek istemciye neredeyse anlık güncelleme sağlar.

Low-code, görsel arayüzler ve hazır bileşenlerle az kod yazarak iş uygulamaları geliştirmeyi sağlayan platform yaklaşımıdır.

LTV, bir müşterinin elde tutulduğu süre boyunca beklenen toplam brüt geliri tahmin eden abonelik ve pazarlama metriğidir.

Make, uygulamalar arasında veri aktarımı ve iş akışlarını görsel senaryolarla otomatikleştiren eski adı Integromat olan platformdur.

Makine öğrenimi, modellerin verideki örüntülerden öğrenip yeni örnekler için tahmin veya karar ürettiği yapay zeka alanıdır.

Marketplace, çok satıcılı e-ticaret modelinde ürün, ödeme, komisyon ve teslimat süreçlerini tek platformda buluşturur.

Master data, müşteri, ürün, tedarikçi ve hesap gibi süreçler arasında ortak kullanılan temel iş kayıtlarını ifade eder.

MCP, yapay zeka uygulamalarının araçlara, dosyalara ve dış sistemlere standart bir bağlam protokolüyle bağlanmasını sağlar.

Merge request, bir daldaki kod değişikliklerinin ana dala alınmadan önce incelenmesi, tartışılması ve onaylanması için açılır.

Mesaj aracısı, servisler arasında olay ve görevleri kuyruklayıp yönlendiren, üreticiyle tüketiciyi ayıran ara katmandır.

Mesaj kuyruğu, servislerin birbirini beklemeden çalışması için mesajları sıraya alıp tüketicilere güvenilir biçimde iletir.

Meta tag, HTML head bölümünde yer alan; arama sonucu, sosyal paylaşım ve tarayıcı davranışı için sayfa hakkında makine okunur bilgi veren etikettir.

MFA, girişte parola dışında cihaz, uygulama, biyometri veya güvenlik anahtarı gibi ek doğrulama faktörleri ister.

MITM saldırısı, saldırganın iki taraf arasındaki trafiği araya girerek dinlediği, değiştirdiği veya sahte yanıtla yönlendirdiği risktir.

Mikro hizmet mimarisi, büyük uygulamayı bağımsız geliştirilen, dağıtılan ve ölçeklenen küçük servisler halinde tasarlar.

Veritabanı migrasyonu, tablo, kolon, indeks ve veri dönüşümü değişikliklerini sürümlü dosyalarla kontrollü şekilde uygular.

Mikro frontend, büyük bir arayüzü bağımsız ekiplerin geliştirdiği, dağıttığı ve birleştirdiği küçük uygulama parçalarına böler.

Mikro Yazılım, Türkiye'deki işletmeler için muhasebe, stok, satış, üretim, bordro ve e-belge süreçlerini kapsayan ERP çözümleridir.

Mikroservis iletişimi, bağımsız servislerin REST, gRPC, olaylar veya mesaj kuyruklarıyla veri ve komut alışverişi yapmasıdır.

MLOps, makine öğrenimi modellerinin veri, eğitim, dağıtım, izleme ve yeniden eğitim süreçlerini üretim disipliniyle yönetir.

Mobil uygulama güvenliği, uygulama kodunu, API trafiğini, oturumu ve cihazdaki veriyi kötüye kullanıma karşı korur.

Mobile first, tasarım ve geliştirmeye küçük dokunmatik ekran kısıtlarından başlayıp daha büyük ekranlara aşamalı genişler.

Model deployment, eğitilmiş makine öğrenimi modelini API, batch job veya edge servis olarak gerçek veride çalıştırma sürecidir.

MongoDB, BSON belgeleriyle çalışan, esnek şema, indeksleme, çoğaltma ve yatay ölçekleme sunan doküman tabanlı NoSQL veritabanıdır.

Monitoring, uygulama ve altyapı metriklerini, loglarını ve uyarılarını izleyerek sorunları kullanıcı etkilenmeden yakalamayı amaçlar.

Monolith, kullanıcı arayüzü, iş kuralları ve veri erişimi gibi bileşenleri tek kod tabanı ve tek dağıtım paketi içinde toplar.

Monorepo, birden fazla uygulama ve paketi tek Git deposunda tutarak ortak araç, bağımlılık ve değişiklik yönetimi sağlar.

MQTT, IoT cihazlarının düşük bant genişliğiyle broker üzerinden konu bazlı yayın-abone mesajlaşması yapmasını sağlayan hafif protokoldür.

MRP, ürün reçetesi, stok, sipariş ve teslim süresini kullanarak üretim için ne zaman hangi malzemeye ihtiyaç olduğunu planlar.

MRR, abonelik gelirinin aylık tekrarlayan kısmını ölçerek yeni satış, genişleme, düşüş ve kayıp etkisini görünür kılan SaaS metriğidir.

Muhasebe entegrasyonu, satış, ödeme, stok ve e-Fatura verilerini muhasebe veya ERP sistemine hatasız ve izlenebilir biçimde aktarır.

Multi-region mimari, uygulama ve veriyi birden fazla coğrafi bölgede çalıştırarak gecikme, kesinti ve felaket riskini azaltır.

Multi-tenancy, tek uygulama altyapısında birden çok müşteriyi tenant sınırlarıyla ayırarak SaaS ölçeği ve yönetilebilirliği sağlar.

Müşteri başarısı, müşterinin üründen beklediği sonucu almasını izleyen, churn riskini azaltıp genişleme fırsatlarını yöneten yaklaşımdır.

MVC, uygulama kodunu Model, View ve Controller katmanlarına ayırarak arayüz, veri ve akış sorumluluklarını netleştirir.

MVP, ürünü en kritik kullanıcı problemiyle sınırlayıp gerçek pazardan öğrenmeyi hızlandıran, ölçülebilir ilk ürün sürümüdür.

MySQL, SQL tabanlı ilişkisel verileri tablolar, indeksler ve işlemlerle yöneten; web uygulamalarında yaygın kullanılan veritabanıdır.

n11 entegrasyonu, mağaza kataloğu, stok, fiyat, sipariş ve kargo bilgilerinin n11 pazaryeriyle API üzerinden senkronize edilmesidir.

n8n, görsel düğümlerle API, veritabanı ve iş uygulamalarını bağlayarak zamanlanmış veya olay bazlı iş akışları kuran otomasyon aracıdır.

NAT, özel IP adreslerini genel internete çıkarken farklı adrese veya porta çevirerek yerel ağdaki cihazların bağlantı kurmasını sağlar.

NAT64, IPv6 istemcilerin IPv4 servislerine erişmesi için adresleri ve paketleri çeviren, genellikle DNS64 ile kullanılan geçiş mekanizmasıdır.

Native uygulama, iOS veya Android'in yerel SDK, dil ve arayüz bileşenleriyle geliştirilen, platforma özel mobil uygulamadır.

Nesne depolama, dosyaları metadata ve benzersiz ID ile düz yapıda saklayan; web uygulamalarında medya dosyaları için tercih edilen depolama türüdür.

Netlify, Git tabanlı dağıtım, global CDN ve serverless fonksiyonlarla statik siteleri ve Jamstack uygulamalarını yayınlayan platformdur.

Netsis, Türkiye'de üretim, ticaret, stok, finans ve e-belge süreçlerini yöneten ERP ailesidir; entegrasyonlarda veri eşleşmesi kritiktir.

Next.js, React uygulamalarına sunucu tarafı render, statik üretim, dosya tabanlı yönlendirme ve backend uçları ekleyen web çerçevesidir.

Nginx, olay güdümlü mimarisiyle statik içerik sunan, reverse proxy yapan ve trafiği birden çok sunucuya dağıtan web sunucusudur.

NLP, insan dilini metin veya ses olarak işleyip sınıflandırma, arama, özetleme ve üretim gibi görevlerde kullanan yapay zeka alanıdır.

No-code, kod yazmadan görsel bileşenler, formlar, otomasyonlar ve veri bağlantılarıyla iş uygulaması geliştirmeyi sağlayan yaklaşımdır.

Node.js, V8 üzerinde JavaScript'i sunucuda çalıştıran; olay döngüsü ve asenkron I/O ile yoğun bağlantıları yöneten çalışma zamanıdır.

Normalizasyon, ilişkisel veritabanında tabloları bağımlılıklara göre düzenleyerek tekrarları azaltan ve veri tutarlılığını koruyan tasarımdır.

NoSQL, veriyi belge, anahtar-değer, sütun ailesi veya grafik modelleriyle saklayan; esnek şema ve yatay ölçeklemeye odaklanan veritabanı türüdür.

npm, JavaScript paketlerini kayıt defteri, komut satırı aracı, package.json ve lock dosyalarıyla yöneten Node.js ekosistemidir.

NPS, müşterileri önerme olasılığına göre destekçi, pasif ve eleştirmen gruplarına ayırarak sadakat sinyalini ölçen ankettir.

Nuxt.js, Vue uygulamalarına dosya tabanlı yönlendirme, sunucu render, statik üretim ve backend fonksiyonları ekleyen web çerçevesidir.

Nx, monorepo içindeki projeleri bağımlılık grafı, hedefler ve önbellekleme ile yöneterek büyük kod tabanlarında build sürelerini azaltır.

OAuth 2.0, üçüncü taraf uygulamaların kullanıcı şifresi olmadan kaynaklara erişmesini sağlayan yetkilendirme çerçevesidir.

Observer deseni, bir nesnenin durumu değiştiğinde bağlı tüm gözlemcilerin otomatik bilgilendirildiği olay tabanlı tasarım desenidir.

OCR, görüntü veya PDF içindeki basılı veya el yazısı metni makine tarafından okunabilir dijital metne dönüştüren teknolojidir.

Odoo, CRM, satış, stok, muhasebe, üretim ve e-ticaret modüllerini tek platformda birleştiren açık kaynak kökenli ERP çözümüdür.

OLAP, çok boyutlu veri analizini kolaylaştırmak için optimize edilmiş; iş zekası ve raporlama sistemlerinde kullanılan veri işleme yaklaşımıdır.

Olay güdümlü otomasyon, kullanıcı davranışı, sistem kaydı veya entegrasyon mesajı oluştuğunda iş akışını anında başlatan yaklaşımdır.

Oltalama, kullanıcıyı sahte mesaj veya siteyle kandırarak parola, ödeme bilgisi ya da yetkili işlem almaya çalışan saldırıdır.

Onay iş akışı, teklif, satın alma veya izin gibi kararları yetki kurallarına göre doğru kişilere yönlendiren süreçtir.

Onboarding, yeni kullanıcıların ürünün değerini hızla anlamasını ve benimsemesini sağlamak için tasarlanan ilk kullanıcı deneyimi sürecidir.

Open Graph etiketleri, içerik sosyal medyada paylaşıldığında başlık, açıklama ve görsel bilgilerinin nasıl görüneceğini kontrol eden meta etiketlerdir.

OpenAPI, RESTful API'lerin makine ve insan tarafından okunabilir şekilde tanımlanması için kullanılan açık standarttır; Swagger olarak da bilinir.

OpenTelemetry, uygulama gözlemlenebilirliği için log, metrik ve iz verilerini standart formatta toplamayı sağlayan açık kaynak çerçevedir.

ORM, veritabanı tablolarını nesne olarak temsil eden; SQL yazmadan veritabanı işlemi yapılmasını sağlayan kütüphaneler bütünüdür.

ORM migrasyonu, Prisma veya Drizzle gibi ORM araçlarıyla veritabanı şema değişikliklerini kod dosyaları üzerinden yönetme pratiğidir.

Ortam yönetimi, geliştirme, test, staging ve production ortamlarının ayar, veri ve sürümlerini kontrollü biçimde ayırır.

Code push, mobil uygulamanın JavaScript veya varlık güncellemelerini mağaza yayını beklemeden OTA olarak göndermesidir.

Otomasyon, tekrarlayan iş süreçlerinin insan müdahalesi olmadan yazılım veya teknoloji aracılığıyla otomatik olarak yürütülmesidir.

Otomasyon ROI, otomasyon yatırımının geri dönüşünü ölçen metriktir; zaman tasarrufu, hata azalması ve maliyet düşüşü dikkate alınır.

Otomatik ölçekleme, CPU, bellek, kuyruk veya trafik eşiklerine göre kaynak sayısını kendiliğinden artırıp azaltır.

Oturum, web uygulamasında kullanıcının kimlik ve geçici durum bilgisini istekler arasında ilişkilendiren sunucu veya istemci tarafı kayıttır.

OWASP, web uygulama güvenliğini iyileştirmek için OWASP Top 10 gibi kaynaklar yayımlayan kar amacı gütmeyen güvenlik kuruluşudur.

Ödeme API'si, uygulamaların güvenli şekilde ödeme işlemi başlatmasını, doğrulamasını ve yönetmesini sağlayan programatik arayüzdür.

Ödeme geçidi, e-ticaret işlemlerinde müşteri ödeme bilgilerini güvenli şekilde işleyen ve banka ile işletme arasında köprü kuran sistemdir.

Öne çıkan snippet, Google sonuçlarında bir soruya kısa yanıt, liste veya tablo göstererek sayfanın görünürlüğünü artırabilen SERP öğesidir.

Öneri motoru, kullanıcı davranışı, ürün özellikleri ve bağlama göre kişiye uygun içerik veya ürün sıralaması üretir.

Özellik benimseme, kullanıcıların yeni veya kritik bir ürün özelliğini keşfetmesi, denemesi ve düzenli iş akışına katması oranıdır.

PaaS, uygulama geliştirme ve dağıtımı için altyapı yönetimi olmadan hazır geliştirme ortamları sunan bulut hizmet modelidir.

PageSpeed Insights, Google'ın web sayfalarının mobil ve masaüstü performansını Core Web Vitals bazında ücretsiz ölçen analiz aracıdır.

Pagination, büyük veri setlerini yönetilebilir parçalara bölerek API yanıtlarında performanslı veri sunan tasarım modelidir.

Pair programming, iki geliştiricinin aynı anda aynı kod üzerinde çalıştığı; biri yazan, diğeri gözden geçiren Agile pratiğidir.

Pandas, Python'da veri manipülasyonu ve analizi için kullanılan; DataFrame yapısıyla tablo verilerini kolayca işlemeyi sağlayan kütüphanedir.

Papara, Türkiye'de bireysel ve ticari hesap, para transferi, ön ödemeli kart ve ödeme hizmetleri sunan elektronik para kuruluşudur.

Param, Türkiye'de sanal POS, kart, tahsilat ve dijital ödeme çözümleriyle işletmelerin çevrimiçi ödeme almasını sağlayan ödeme kuruluşudur.

Paraşüt, Türkiye'deki küçük işletmeler için e-Fatura, gelir-gider, cari hesap, stok ve ön muhasebe süreçlerini yöneten bulut yazılımdır.

Passkey, parola yerine cihazdaki özel anahtar ve biyometrik/PIN onayıyla çalışan, phishing'e dayanıklı oturum açma yöntemidir.

Pazar yeri entegrasyonu, ürün, stok, fiyat, sipariş ve fatura akışlarını Trendyol, Hepsiburada veya Amazon gibi kanallarla eşler.

Pazarlama otomasyonu, kampanya, lead takibi ve müşteri iletişimini kurallı iş akışlarıyla yöneten yazılım yaklaşımıdır.

PCI DSS, kart verisini saklayan, işleyen veya ileten sistemlerde kart sahibi verisini korumaya yönelik ödeme güvenliği standardıdır.

PDF üretimi, HTML/CSS şablonlarından veya veritabanı verilerinden dinamik PDF belgeleri (fatura, rapor, sertifika) oluşturma sürecidir.

Performans bütçesi, bir web sayfası için dosya boyutu, istek sayısı ve yükleme süresi gibi metriklere konan ölçülebilir sınırdır.

Platform mühendisliği, geliştirici ekiplerin güvenli ve tekrarlanabilir şekilde yazılım teslim etmesi için ortak altyapı ürünleri kurar.

Playwright, Chromium, Firefox ve WebKit üzerinde kullanıcı akışlarını otomatik çalıştırarak web uygulamalarını uçtan uca test eden açık kaynak araçtır.

pnpm, paketleri tek bir içerik adresli depoda saklayıp projelere bağlayarak JavaScript bağımlılıklarını hızlı ve tutarlı yöneten paket yöneticisidir.

Polling ve webhook karşılaştırması, veriyi periyodik sormakla olay anında bildirim almak arasındaki mimari seçimi açıklar.

POS sistemi, mağaza veya restoranda satış, ödeme, fiş/fatura, stok ve vardiya işlemlerini tek noktadan yöneten satış noktası altyapısıdır.

PostgreSQL, ilişkisel veri modelini JSON, indeksleme ve genişletilebilirlik özellikleriyle birleştiren açık kaynaklı ACID uyumlu veritabanıdır.

Postman, API isteklerini denemek, koleksiyonlar oluşturmak, test senaryoları yazmak ve dokümantasyon paylaşmak için kullanılan platformdur.

Primary key, bir veritabanı tablosundaki her kaydı tekil belirleyen, boş bırakılamayan ve tekrarlanamayan sütun ya da sütun grubudur.

Prisma, TypeScript ve Node.js projelerinde veritabanı şemasını, migration süreçlerini ve type-safe sorguları birlikte yöneten modern ORM aracıdır.

Product-market fit, ürünün net bir müşteri problemi için yeterince değer üretip üretmediğini talep, kullanım ve elde tutma sinyalleriyle doğrulama aşamasıdır.

Prompt engineering, dil modellerine verilen talimatları bağlam, örnek ve kısıtlarla tasarlayarak daha tutarlı ve denetlenebilir çıktı alma yöntemidir.

Prompt injection, kullanıcı veya dış içeriğin gizli talimatları geçersiz kılıp modeli istenmeyen eyleme yönlendirmesidir.

Push bildirim stratejisi, kime hangi mesajın ne zaman gönderileceğini değer, izin ve rahatsızlık dengesine göre planlar.

Push bildirimi, kullanıcı uygulamayı açmadan bile cihazına iletilen, izin ve abonelik mekanizmasına bağlı anlık uygulama mesajıdır.

PWA, web sitesini service worker, manifest ve duyarlı tasarımla kurulabilir, çevrimdışı çalışabilir uygulama deneyimine yaklaştıran yaklaşımdır.

Python, okunabilir sözdizimi ve zengin kütüphaneleriyle web geliştirme, otomasyon, veri analizi ve yapay zekada kullanılan programlama dilidir.

QR kod, kamera ile okunabilen iki boyutlu barkoddur; URL, ürün bilgisi, ödeme veya form bağlantısı gibi verileri hızlıca taşır.

QUIC, UDP üzerinde çalışan, TLS 1.3 şifrelemeyi yerleşik kullanan ve HTTP/3'e düşük gecikmeli bağlantı sağlayan modern taşıma protokolüdür.

Qwik, uygulama durumunu HTML içinde sürdüren ve JavaScript'i ihtiyaç anında yükleyerek hızlı açılış hedefleyen web framework'üdür.

RabbitMQ, üretici ve tüketici uygulamalar arasında AMQP tabanlı kuyruklar ve exchange'ler kullanarak mesajları güvenilir biçimde ileten broker'dır.

RAG, büyük dil modelinin yanıt üretmeden önce kurumsal belge veya veri tabanından ilgili parçaları bulup bağlama eklediği yapay zeka mimarisidir.

Rate limit stratejileri, API çağrı hızını fixed window, sliding window, leaky bucket veya token bucket algoritmalarıyla dengeler.

Rate limiting, kullanıcı, IP veya token başına belirli sürede izin verilen istek sayısını sınırlayarak API'leri kötüye kullanım ve yük artışından korur.

RBAC, kullanıcı izinlerini tek tek değil görev rollerine bağlayarak uygulama ve sistemlerde erişim yönetimini sadeleştiren yetkilendirme modelidir.

React, kullanıcı arayüzlerini yeniden kullanılabilir bileşenlere ayırarak durum değişimlerini ekrana verimli yansıtan açık kaynak JavaScript kütüphanesidir.

React Native, JavaScript ve React bileşenleriyle iOS ve Android'de gerçek native arayüzler oluşturmaya yarayan çapraz platform mobil geliştirme çatısıdır.

Redis, veriyi bellekte tutan anahtar-değer yapılı NoSQL sistemidir; önbellek, kuyruk ve oturum verisi için düşük gecikme sunar.

Redux, uygulama durumunu merkezi bir store içinde yöneterek değişiklikleri action ve reducer akışıyla izlenebilir kılan state yönetim aracıdır.

Refactoring, çalışan yazılımın davranışını koruyarak kodun okunabilirliğini, bakımını ve genişletilebilirliğini iyileştirme işidir.

Remix, React tabanlı full-stack uygulamalarda route, loader, action ve HTTP cache davranışlarını birlikte kullanan web framework'üdür.

Replikasyon, veritabanı verilerini birden fazla sunucuya kopyalayarak erişilebilirliği, yedekliliği ve okuma kapasitesini artırır.

Repository deseni, veri kaynağı ayrıntılarını iş mantığından saklayarak uygulamanın veriye tutarlı arayüzlerle erişmesini sağlar.

Responsive tasarım, aynı web arayüzünün ekran genişliği, dokunmatik kullanım ve cihaz özelliklerine göre uyumlu yerleşim üretmesidir.

REST API, HTTP yöntemleriyle kaynakları okuma ve değiştirme üzerine kurulu, entegrasyonlarda yaygın kullanılan web servis tasarımıdır.

Retention, kullanıcıların ilk deneyimden sonra ürüne geri dönme oranını ölçen ve ürün değeriyle alışkanlığı gösteren SaaS metriğidir.

Retry deseni, geçici ağ veya servis hatalarında işlemi kontrollü aralıklarla yeniden deneyerek entegrasyon dayanıklılığını artırır.

Reverse proxy, istemci trafiğini arka uç sunuculara ileten; TLS sonlandırma, önbellek, yönlendirme ve yük dengeleme yapan ara katmandır.

Rich snippet, yapılandırılmış verilerle arama sonucuna puan, fiyat, stok, tarih veya breadcrumb gibi ek bilgilerin eklenmiş görünümüdür.

robots.txt, arama motoru botlarına hangi URL alanlarını tarayabileceklerini söyleyen, site kök dizinindeki düz metin dosyasıdır.

Rollback, sorunlu dağıtım veya veri değişikliği sonrası sistemi önceki bilinen sağlıklı duruma geri alma operasyonudur.

RPA, ekran ve formlar üzerinden tekrarlayan ofis işlemlerini yazılım botlarıyla yürüten, kural tabanlı otomasyon yaklaşımıdır.

S3, dosyaları klasör yerine bucket ve object yapısıyla saklayan, büyük ölçekli ve API tabanlı bulut nesne depolama modelidir.

SaaS, yazılımın kurulum yerine tarayıcı veya uygulama üzerinden abonelikle sunulduğu, sağlayıcı tarafından işletilen bulut modelidir.

SaaS entegrasyonu, CRM, muhasebe, e-ticaret ve destek araçları arasında veriyi API, webhook veya dosya akışlarıyla eşleştirir.

SaaS mimarisi, çok kiracılı kullanım, abonelik yönetimi, ölçeklenebilirlik, güvenlik ve izlemeyi birlikte tasarlayan ürün altyapısıdır.

Saga deseni, dağıtık servislerde uzun işlemi adımlara bölüp hata olduğunda telafi aksiyonlarıyla tutarlılığı koruyan mikroservis yaklaşımıdır.

SAML, SSO senaryolarında kimlik sağlayıcı ile servis sağlayıcı arasında XML imzalı kimlik doğrulama beyanları taşıyan standarttır.

Sanal POS, internet üzerinden kartlı ödeme almak için banka veya ödeme kuruluşu altyapısını e-ticaret sitesiyle bağlayan tahsilat çözümüdür.

Sanity, içerik modellerini kodla tanımlayan, gerçek zamanlı düzenleme ve GROQ sorgularıyla çalışan headless CMS platformudur.

SAP entegrasyonu, SAP ERP veya S/4HANA verilerinin e-ticaret, CRM, depo, finans ve özel yazılımlarla güvenli biçimde eşlenmesidir.

Sass/SCSS, değişken, mixin, nesting ve modül yapılarıyla büyük CSS dosyalarını daha düzenli yazmayı sağlayan ön işlemcidir.

Schema.org, sayfa içeriğini arama motorlarına makine tarafından okunabilir JSON-LD işaretlemeleriyle açıklayan yapısal veri sözlüğüdür.

SCM, tedarikçi, stok, üretim, lojistik ve müşteri teslimatını uçtan uca planlayan ve izleyen tedarik zinciri yönetimidir.

Scrum, ürün geliştirmeyi kısa sprintlere bölen; net roller, görünür iş listesi ve düzenli geri bildirim ritüelleriyle yöneten Agile çerçevesidir.

SDK, belirli bir platform, cihaz veya servis için uygulama geliştirmeyi hızlandıran kütüphane, araç, örnek kod ve dokümantasyon paketidir.

Self-servis onboarding, kullanıcının satış veya destek beklemeden ürünü kurup ilk değere ulaşmasını sağlayan akıştır.

Semantic Versioning, sürüm numarasını MAJOR.MINOR.PATCH biçiminde kullanarak kırıcı değişiklik, yeni özellik ve hata düzeltmesini ayıran standarttır.

Semantik arama, kelime eşleşmesi yerine sorgu ve içerik anlamını vektörlerle karşılaştırarak ilgili sonuçları bulur.

Semantik SEO, tekil anahtar kelimeler yerine arama niyeti, konu kümesi, varlıklar ve kavramsal ilişkiler üzerinden içerik planlama yaklaşımıdır.

Sentetik veri, gerçek verinin istatistiksel özelliklerini taklit edecek şekilde üretilen; test, analiz ve model eğitimi için kullanılan veridir.

Sentry, uygulama hatalarını stack trace, release, ortam ve kullanıcı etkisiyle gruplayarak üretim sorunlarını izlemeyi sağlayan platformdur.

SEO, arama motorlarının bir siteyi daha iyi tarayıp anlaması ve doğru aramalarda görünmesi için yapılan teknik ve içerik çalışmalarıdır.

Sepet terki, müşterinin ürünü sepete eklediği halde ödeme adımını tamamlamadan alışverişi bırakması durumudur.

SERP, bir arama sorgusundan sonra görünen sonuç sayfasıdır; organik sonuç, reklam, harita, görsel, öne çıkan snippet ve benzeri öğeleri içerir.

Serverless, sunucu kurma ve kapasite planlama yükünü bulut sağlayıcıya devredip kodu olaylara göre çalıştıran bulut mimarisi modelidir.

Serverless fonksiyon, HTTP isteği, kuyruk, cron veya dosya yükleme gibi bir olay tetiklendiğinde kısa süreli çalışan bulut kodu birimidir.

Service mesh, mikroservisler arası trafiği proxy katmanıyla yöneten; mTLS, gözlemlenebilirlik, yönlendirme ve politika sağlayan altyapıdır.

Service worker, web sayfasından ayrı çalışan ve ağ isteklerini yakalayıp cache, push bildirimi ve çevrimdışı deneyimi yöneten tarayıcı scriptidir.

SFTP, dosyaları SSH bağlantısı üzerinden komut ve veri kanalıyla şifreli aktaran, anahtar tabanlı kimlik doğrulamayı destekleyen protokoldür.

Sharding, büyük veri kümesini shard adı verilen bağımsız parçalara bölerek okuma ve yazma yükünü birden fazla sunucuya dağıtan ölçekleme tekniğidir.

Shopify, barındırma, ödeme, tema, ürün, sipariş ve uygulama ekosistemini tek panelde sunan bulut tabanlı e-ticaret platformudur.

Sızma testi, yetkili uzmanların uygulama, ağ veya altyapıya kontrollü saldırılarla açıkları bulup risk düzeyini raporladığı denetimdir.

Singleton, bir sınıfın uygulama boyunca tek örneğe sahip olmasını sağlayıp paylaşılan kaynak veya konfigürasyona merkezi erişim sunan tasarım desenidir.

Sipariş yönetim sistemi, farklı kanallardan gelen siparişleri stok, ödeme, kargo, iade ve ERP süreçleriyle tek merkezde yöneten yazılımdır.

Sipay, Türkiye'de sanal POS, linkle ödeme, pazaryeri ve dijital cüzdan çözümleri sunan TCMB lisanslı bir ödeme kuruluşudur.

Sitemap, arama motorlarına indekslenebilir URL'leri, son değişiklik tarihlerini ve alternatif dil bağlantılarını bildiren XML yol haritasıdır.

SLA, hizmet sağlayıcı ile müşteri arasında uptime, yanıt süresi, çözüm hedefi, ölçüm yöntemi ve yaptırımları tanımlayan hizmet seviyesi anlaşmasıdır.

SLI ve SLO, hizmet kalitesini ölçen göstergeler ile bu göstergeler için hedeflenen güvenilirlik seviyelerini birlikte tanımlar.

SMTP, e-postanın istemciden posta sunucusuna ve sunucular arasında alıcı domaine iletilmesini sağlayan standart aktarım protokolüdür.

SOAP, XML zarfı içinde yapılandırılmış mesajlar taşıyan; WSDL sözleşmesi, tip güvenliği ve kurumsal standartlarla çalışan web servis protokolüdür.

Soğuk başlangıç, serverless veya ölçeklenen ortamlarda yeni çalışma biriminin ilk isteğe hazırlanırken ek gecikme üretmesidir.

Sola kaydırılmış test, gereksinim, tasarım ve kodlama aşamasında otomatik kontrolleri başlatıp hataları üretim öncesi yakalama yaklaşımıdır.

SOLID, nesne yönelimli yazılımda sınıfları daha anlaşılır, test edilebilir ve değişime dayanıklı tasarlamak için kullanılan beş tasarım ilkesidir.

Sorgu optimizasyonu, SQL sorgularını daha az okuma, doğru indeks ve uygun yürütme planıyla hızlandırma sürecidir.

SPA, ilk HTML yüklemesinden sonra rota değişimlerini JavaScript ile yapan ve API'den veri alarak sayfayı yenilemeden arayüzü güncelleyen web uygulamasıdır.

SPF, alan adınız adına e-posta göndermeye yetkili sunucuları DNS kaydıyla ilan ederek sahte gönderen riskini azaltan e-posta kontrolüdür.

Sprint, Scrum ekiplerinin belirli bir ürün hedefi için planladığı işi kısa, zaman kutulu döngüde tasarlayıp teslim ettiği çalışma periyodudur.

SQL, ilişkisel veritabanlarında tabloları sorgulamak, değiştirmek ve raporlamak için kullanılan standart veri işleme dilidir.

SQL injection, doğrulanmamış girdilerin SQL sorgusuna karışmasıyla veri sızıntısı, yetki aşımı veya kayıt silme riski doğurur.

SRE, yazılım mühendisliği yöntemleriyle sistem güvenilirliğini, otomasyonu, olay müdahalesini ve kapasite planlamasını yöneten disiplindir.

SSE, sunucunun açık bir HTTP bağlantısı üzerinden tarayıcıya tek yönlü canlı güncellemeler göndermesini sağlayan web standardıdır.

SSG, sayfaları istek anında değil derleme sırasında HTML'e çevirerek hızlı, önbelleğe uygun ve sade web siteleri üretme yaklaşımıdır.

SSH, uzak sunuculara şifreli oturum açmak, komut çalıştırmak ve güvenli dosya aktarımı yapmak için kullanılan ağ protokolüdür.

SSL pinning, mobil uygulamanın yalnızca beklenen sertifika veya açık anahtara güvenmesini sağlayarak MITM riskini azaltan kontroldür.

SSL sertifikası, sitenin alan adı kimliğini kanıtlayan ve HTTPS bağlantısında şifreleme anahtarlarını güvenilir zincire bağlayan dijital belgedir.

SSL/TLS, istemci ve sunucu arasında kimlik doğrulama, anahtar anlaşması ve şifreli veri aktarımı sağlayan güvenlik protokol ailesidir.

SSO, kullanıcıların tek kimlik doğrulama oturumuyla birden fazla uygulamaya güvenli biçimde erişmesini sağlayan merkezi giriş modelidir.

SSR, sayfanın HTML'ini sunucuda her istek için üretip tarayıcıya hazır içerik göndererek ilk görüntüyü ve SEO'yu iyileştiren yaklaşımdır.

Statik kod analizi, uygulamayı çalıştırmadan kaynak kodu inceleyerek hata, güvenlik açığı ve kalite sorunlarını erken yakalayan kontroldür.

Stok yönetimi, ürün miktarlarını, depoları, tedarik siparişlerini ve sevkiyat hareketlerini izleyerek doğru envanter kararları aldırır.

Stored procedure, veritabanında saklanan ve parametreyle çağrılan SQL bloğudur; tekrarlanan işlemleri veri katmanında tutar.

Storybook, UI bileşenlerini uygulamadan izole ederek farklı durumlarda geliştirmeyi, belgelemeyi ve görsel olarak test etmeyi sağlar.

Strangler Fig, eski monolitin işlevlerini yeni servislerle parça parça değiştirerek modernizasyon riskini kontrollü dağıtan geçiş desenidir.

Strapi, içerik modellerinden otomatik API üreten, kendi sunucunuzda barındırılabilen açık kaynaklı bir headless CMS platformudur.

Sunucu bileşenleri, arayüzün bazı parçalarını tarayıcıya JavaScript göndermeden sunucuda çalıştırıp HTML çıktısı üretir.

Supabase, PostgreSQL üzerine kurulu; kimlik doğrulama, dosya depolama ve gerçek zamanlı API'lerle backend geliştirmeyi hızlandıran platformdur.

Süreç madenciliği, ERP, CRM ve iş akışı loglarından gerçek süreç adımlarını çıkarıp darboğazları ve sapmaları görünür kılan analiz tekniğidir.

Svelte, bileşenleri derleme aşamasında optimize JavaScript'e çevirerek daha az runtime koduyla arayüz geliştiren web framework'üdür.

Swift, Apple ekosisteminde iOS, macOS ve watchOS uygulamaları geliştirmek için kullanılan güvenli, modern ve performanslı programlama dilidir.

Şifreleme, okunabilir veriyi anahtar ve algoritma kullanarak yalnızca yetkili tarafların çözebileceği kriptografik biçime dönüştürür.

Şimdi al sonra öde, müşterinin ürünü hemen alıp bedeli taksitli veya vadeli ödemesine olanak veren alternatif e-ticaret ödeme modelidir.

Tailwind CSS, tasarım kararlarını küçük utility sınıflarına çevirerek arayüzleri HTML içinde tutarlı ve hızlı biçimde stillendiren CSS framework'üdür.

TanStack Query, React uygulamalarında sunucu verisini sorgu anahtarları, önbellek ve otomatik yenileme ile yöneten veri kütüphanesidir.

Tarama bütçesi, arama motorunun sitede ne kadar URL tarayacağını etkileyen kapasite, öncelik ve kalite sinyallerinin toplamıdır.

Tasarım deseni, tekrar eden yazılım tasarımı problemleri için dili ve projeyi aşan, denenmiş çözüm yaklaşımını tarif eder.

Tasarım sistemi, arayüz bileşenleri, tasarım tokenları ve kullanım kurallarını birleştirerek ürünlerde tutarlı deneyim sağlar.

TCP/IP, cihazların ağda adreslenmesini, paketlerin yönlendirilmesini ve güvenilir veri aktarımını birlikte tanımlayan protokol takımıdır.

TDD, önce başarısız testi yazıp ardından testi geçirecek en küçük kodu ekleyerek tasarımı adım adım şekillendirme pratiğidir.

Tedarik zinciri saldırısı, yazılım bağımlılığı, araç veya tedarikçi hesabı ele geçirilerek hedef sisteme dolaylı yoldan sızma girişimidir.

Teknik borç, kısa vadeli teslimat baskısıyla ertelenen tasarım, test veya mimari işlerin ileride bakım riski olarak birikmesidir.

Teknik dokümantasyon, yazılımın nasıl kurulduğunu, kullanıldığını, işletildiğini ve değiştirildiğini ekiplere açıkça anlatan bilgidir.

Teknik SEO, arama motorlarının bir siteyi hızlı, güvenli ve hatasız tarayıp indeksleyebilmesi için yapılan altyapı iyileştirmeleridir.

Tekrarlayan ödeme, abonelik veya düzenli hizmet bedelini müşterinin onayıyla belirli aralıklarla otomatik tahsil eden ödeme modelidir.

Tematik otorite, bir alanda ana konu ve alt soruları kapsayan güvenilir içerik ağı kurarak arama görünürlüğünü güçlendirme yaklaşımıdır.

Terk edilen sepet kurtarma, alışverişi tamamlamayan kullanıcılara izinli e-posta, SMS veya reklam akışlarıyla geri dönüş sağlayan süreçtir.

Terraform, bulut ve altyapı kaynaklarını HCL dosyaları, provider eklentileri ve state yönetimiyle kod olarak yöneten IaC aracıdır.

Test kapsamı, otomatik testlerin kodun hangi satır, dal veya fonksiyonlarını çalıştırdığını gösteren kalite metriğidir.

Test otomasyonu, seçilen test senaryolarını araçlarla tekrarlı çalıştırıp sonuçlarını CI veya raporlama sistemlerine aktarma pratiğidir.

Throughput, bir sistemin saniye, dakika veya saat başına işleyebildiği istek, işlem ya da veri miktarını gösteren kapasite metriğidir.

Token, dil modellerinin metni işlemek için kullandığı kelime, hece, karakter veya sembol parçacığıdır; maliyet ve bağlam hesabını belirler.

Token yenileme, kısa ömürlü erişim token'ı bittiğinde güvenli refresh token ile oturumu kesmeden yeni erişim token'ı alma sürecidir.

Toplu işleme, verileri anlık değil belirlenmiş zamanlarda paketler halinde çalıştırarak rapor, aktarım veya dönüşüm üretir.

Tree shaking, ES module bağımlılık grafiğini analiz edip kullanılmayan export'ları üretim bundle'ından çıkaran JavaScript optimizasyonudur.

Trendyol entegrasyonu, mağaza ürün, stok, fiyat, sipariş, fatura ve kargo süreçlerini Trendyol API'leriyle senkronize etme işlemidir.

Trigger, belirli bir olay veya koşul gerçekleştiğinde veritabanı işlemi, entegrasyon ya da otomasyon adımını başlatan tetikleyicidir.

tRPC, TypeScript uygulamalarında ayrı API şeması üretmeden sunucu prosedürlerinin istemciye uçtan uca tip güvenli taşınmasını sağlar.

TTFB, tarayıcı isteği gönderdikten sonra ilk yanıt baytını alana kadar geçen süreyi ölçerek sunucu ve ağ gecikmesini gösterir.

TTL, DNS kayıtlarının veya cache girdilerinin ne kadar süre geçerli sayılıp yeniden sorgulanmadan kullanılacağını belirleyen süredir.

Turborepo, monorepo içindeki görevleri bağımlılık grafiğine göre sıralayıp cache ve paralel çalışma ile build sürelerini azaltan araçtır.

TypeScript, JavaScript'e statik tip sistemi ekleyerek hataları derleme aşamasında yakalamaya ve büyük kod tabanlarını yönetmeye yardım eder.

Uç sunucu render, sayfaları merkezi sunucu yerine kullanıcıya yakın edge lokasyonlarında oluşturarak gecikmeyi azaltır.

UDP, bağlantı kurmadan datagram gönderen, teslimat garantisi yerine düşük gecikme ve düşük protokol yükünü tercih eden taşıma protokolüdür.

UI, kullanıcının ürünle etkileştiği ekran, buton, form, menü, durum ve geri bildirim bileşenlerinin görsel düzenini kapsar.

Unit test, fonksiyon veya sınıf gibi küçük bir kod birimini dış bağımlılıklardan izole ederek hızlı ve otomatik doğrulayan testtir.

Upsell, müşteriye seçtiği ürünün daha kapsamlı, pahalı veya yüksek değerli sürümünü önererek sepet ya da abonelik değerini artırır.

Uptime, bir sistemin planlı veya plansız kesinti dışında erişilebilir kaldığı süreyi yüzde ya da zaman aralığı olarak ifade eder.

User story, bir özelliğin kimin için, hangi ihtiyacı karşılamak üzere geliştirileceğini anlatan kısa ürün gereksinimidir.

UX, kullanıcının bir dijital ürünü öğrenme, kullanma ve sonuca ulaşma deneyimini araştırma ve tasarımla iyileştirir.

Uygulama içi satın alma, dijital içerik, abonelik veya özelliklerin iOS ve Android mağaza ödeme sistemleriyle satılmasıdır.

Üretken motor optimizasyonu, içeriğin AI yanıt sistemleri tarafından bulunabilir, anlaşılabilir ve güvenilir kaynak olarak kullanılabilir olmasını hedefler.

Ürün analitiği, kullanıcıların üründe hangi adımları tamamladığını, nerede takıldığını ve neden geri döndüğünü ölçer.

Ürün feed'i, ürünlerin başlık, fiyat, stok, görsel ve kategori bilgisini pazaryeri, reklam ve karşılaştırma kanallarına taşıyan veri dosyasıdır.

Ürün odaklı büyüme, satıştan önce ürün deneyimini keşif, aktivasyon, yayılım ve gelir artışının ana motoru yapar.

Ürün yol haritası, kullanıcı ihtiyaçları, iş hedefleri ve teknik bağımlılıklara göre planlanan özellik ve iyileştirme sırasını gösterir.

Vektör indeks, embedding kayıtları arasında anlamsal olarak yakın sonuçları hızlı bulmak için kullanılan arama yapısıdır.

Vektör veritabanı, embedding kayıtlarını saklayıp anlamsal benzerliğe göre hızlı arama yapabilen yapay zeka altyapısıdır.

Vercel, frontend odaklı uygulamaları Git akışından edge ağına otomatik dağıtan bulut hosting ve deployment platformudur.

Veri ambarı, farklı kaynaklardan gelen temizlenmiş veriyi analitik sorgular, KPI takibi ve kurumsal raporlama için düzenli tutan depodur.

Data pipeline, veriyi kaynaktan alıp temizleyen, dönüştüren ve raporlama ya da analitik için hedef sisteme taşıyan otomatik akıştır.

Veri maskeleme, kişisel veya hassas üretim verisini test, analiz ve destek ortamlarında gizli ya da sahte değerlerle koruma yöntemidir.

Veri senkronizasyonu, iki veya daha fazla sistemdeki kayıtları zamanında eşitleyerek tutarlılık ve güncel operasyon sağlar.

Veri yönetişimi, verinin sahipliğini, kalitesini, erişimini ve uyumluluğunu yöneten politika ve sorumluluk çerçevesidir.

Veritabanı göçü, tablo şeması ve veri yapısını sürümler halinde değiştirip uygulama koduyla kontrollü uyumlu tutar.

Veritabanı indeksi, seçili sütunları ayrı veri yapısında tutarak sorguların tabloyu baştan sona taramasını azaltır.

Veritabanı indeksleme, tabloda aranan satırlara daha hızlı ulaşmak için seçili kolonlarda ek veri yapıları oluşturur.

Veritabanı işlemi, birden fazla okuma ve yazmayı tek bütün olarak çalıştırıp ya tamamen onaylar ya da geri alır.

View Transition API, sayfa veya durum değişimlerinde eski ve yeni görünüm arasında tarayıcı destekli animasyon sağlar.

Virtual DOM, arayüz değişikliklerini gerçek DOM'a yazmadan önce bellekte hesaplayan, bileşen tabanlı hafif temsil katmanıdır.

Vite, geliştirme sırasında ESM ile hızlı sunucu açan, üretimde Rollup üzerinden optimize bundle üreten frontend aracıdır.

VLAN, aynı fiziksel ağ üzerinde cihazları mantıksal gruplara ayırarak trafik izolasyonu ve erişim kontrolü sağlar.

VPN, cihaz ile hedef ağ arasında şifreli tünel kurarak trafiği koruyan ve özel kaynaklara erişim sağlayan ağ teknolojisidir.

VPS, fiziksel bir sunucunun sanallaştırılmış bölümünde izole kaynak ve yönetim yetkisi sunan barındırma modelidir.

Vue.js, bileşen tabanlı arayüzler geliştirmek için kullanılan, reaktif veri bağlama sunan kademeli JavaScript framework'üdür.

WAF, HTTP trafiğini uygulama katmanında analiz ederek SQL injection, XSS ve bot kaynaklı kötü istekleri filtreler.

Web Components, Custom Elements, Shadow DOM ve template standartlarıyla framework bağımsız özel HTML elementleri oluşturur.

Web erişilebilirliği, engelli kullanıcıların içerik, form ve işlemleri yardımcı teknolojilerle kullanabilmesini sağlar.

Web fontu, markaya özel tipografiyi tarayıcıya indirilen font dosyalarıyla gösterir; hızlı yükleme için iyi planlanmalıdır.

Web scraping, web sayfalarındaki veriyi otomasyonla okuyup yapılandırılmış formata dönüştürerek takip ve analiz sağlar.

Web Storage, tarayıcıda localStorage ve sessionStorage üzerinden küçük anahtar-değer verilerini istemci tarafında saklar.

Web Vitals, yükleme hızı, etkileşim gecikmesi ve görsel kararlılığı ölçerek sayfa deneyimini izleyen Google metrik ailesidir.

Web Worker, JavaScript'in ağır işleri ana arayüz thread'inden ayrı arka plan iş parçacığında çalıştırmasını sağlayan API'dir.

WebAssembly, tarayıcı ve edge ortamlarında C, Rust veya Go gibi dillerden derlenen kodu hızlı ve taşınabilir biçimde çalıştırır.

WebAuthn, tarayıcıların cihaz güvenlik anahtarları ve passkey'lerle güçlü, parolasız kimlik doğrulama yapmasını sağlayan web standardıdır.

Webhook, belirli bir olay olduğunda bir sistemin başka bir sisteme otomatik HTTP isteği göndermesini sağlayan bildirim yöntemidir.

Webhook güvenliği, gelen olayların kaynağını imza, zaman damgası ve tekrar korumasıyla doğrulama disiplinidir.

WebP, kayıplı ve kayıpsız sıkıştırma, şeffaflık ve animasyon desteğiyle web görsellerini küçülten modern formattır.

Webpack, JavaScript, CSS ve varlık bağımlılıklarını modül grafiği olarak analiz edip tarayıcıya uygun bundle'lar üretir.

WebRTC, tarayıcılar ve mobil uygulamalar arasında eklentisiz ses, video ve veri kanalı kurmayı sağlayan gerçek zamanlı iletişim standardıdır.

WebSocket, HTTP yükseltmesiyle başlayan ve istemci-sunucu arasında kalıcı, çift yönlü gerçek zamanlı mesajlaşma sağlayan protokoldür.

WebSocket sunucusu, çok sayıda istemciyle kalıcı bağlantı tutup gerçek zamanlı mesajları yöneten backend bileşenidir.

WooCommerce, WordPress üzerinde ürün, sepet, ödeme, kargo ve sipariş yönetimi ekleyen açık kaynaklı e-ticaret eklentisidir.

WordPress, tema ve eklenti ekosistemiyle içerik yönetimi, kurumsal site ve yayıncılık projelerinde kullanılan açık kaynaklı CMS'tir.

XML, hiyerarşik etiketlerle veri taşıyan; SOAP, belge arşivi ve eski kurumsal entegrasyonlarda kullanılan okunabilir veri biçimidir.

XSS, güvenilmeyen içeriğin tarayıcıda script olarak çalışmasıyla oturum çalma, sahte işlem ve veri sızıntısı riski yaratır.

Yanıt motoru optimizasyonu, içeriğin arama, sesli asistan ve AI yanıtlarında kısa, doğru ve kaynak gösterilebilir cevaplara dönüşmesini hedefler.

Yapay zeka, veriden örüntü öğrenip tahmin, sınıflandırma, metin üretimi veya karar destek çıktıları üreten yazılım sistemleridir.

Yapay zeka iş akışı, model çağrılarını, veri adımlarını ve insan onaylarını otomasyon içinde sıralayan üretim sürecidir.

Yapılandırılmış veri, sayfa içeriğinin anlamını arama motorlarına JSON-LD, Microdata veya RDFa gibi standart işaretlemelerle anlatır.

Pub/Sub, yayıncıların olayları kanallara gönderdiği ve abonelerin ilgilendikleri mesajları aldığı iletişim modelidir.

Yedekleme stratejisi, verilerin ne sıklıkta, nerede ve nasıl kopyalanacağını belirleyerek kesinti ve veri kaybı riskini yönetir.

Reranking, ilk arama sonuçlarını daha güçlü bir modele yeniden puanlatıp en alakalı belgeleri üst sıralara taşır.

Yük testi, sistemin yüksek kullanıcı trafiği altında performans ve kararlılığını ölçmek için yapılan performans testi türüdür.

Zaman serisi veritabanı, zaman damgalı metrik, log veya sensör verilerini hızlı yazma, sıkıştırma ve zamana göre sorgulama için optimize eder.

Zapier, uygulamalar arasında tetikleyici ve aksiyonlarla çalışan; kod yazmadan basit iş akışları kurmayı sağlayan bulut otomasyon aracıdır.

Zero Trust, ağ konumuna güvenmek yerine her kullanıcı, cihaz ve isteği kimlik, bağlam ve yetkiye göre sürekli doğrulayan güvenlik modelidir.

Zod, TypeScript projelerinde form, API ve ortam değişkeni verilerini çalışma anında şemaya göre doğrulayan tip güvenli validasyon kütüphanesidir.

Zustand, React uygulamalarında küçük ve hızlı global state mağazaları kurmak için kullanılan hook tabanlı durum yönetimi kütüphanesidir.