JavaScript Nedir?
İngilizce: JavaScript
JavaScript, web tarayıcılarında çalışan, etkileşimli web arayüzleri oluşturmak için kullanılan dinamik programlama dilidir.
JavaScript Nedir?
JavaScript, tarayıcıda sayfayı sadece gösteren bir belge olmaktan çıkarıp kullanıcının tıklamasına, yazmasına ve veri göndermesine tepki veren bir uygulamaya dönüştüren dildir. HTML yapıyı, CSS görünümü tanımlarken JavaScript davranışı yönetir.
Tarayıcı JavaScript motoru kodu çalıştırır, DOM üzerinden sayfadaki öğeleri okur veya değiştirir, fetch ile API çağrısı yapar ve olay döngüsü sayesinde tıklama, zamanlayıcı ve ağ yanıtlarını sıraya koyar. Node.js gibi çalışma ortamlarıyla aynı dil sunucu tarafında, komut satırı araçlarında ve otomasyonlarda da kullanılabilir.
Kullanıldığı Yerler
- Form doğrulama, sepet işlemleri, filtreleme ve canlı arama gibi arayüz davranışları
- SPA ve dashboard uygulamalarında durum yönetimi ve API iletişimi
- Web bileşenleri, animasyonlar ve tarayıcı API’leriyle etkileşimli deneyimler
- Build araçları, test otomasyonu ve bazı backend servisleri
Büyük JavaScript kod tabanlarında modüler yapı, paket bağımlılıkları, performans bütçesi ve güvenlik kontrolleri önemlidir. Tip güvenliği gerektiren projelerde TypeScript, sayfa yapısı için HTML, tarayıcıdaki belge modeli için de DOM kavramları JavaScript ile birlikte ele alınır.
İlgili Terimler
DOM, HTML veya XML belgesini tarayıcının JavaScript ile okuyup değiştirebildiği ağaç yapılı nesne modeline dönüştürür.
HTMLHTML, web sayfalarındaki başlık, paragraf, bağlantı, form ve medya gibi içeriklerin yapısını tanımlayan işaretleme dilidir.
HTMXHTMX, HTML öznitelikleriyle AJAX, WebSocket ve sunucu tarafı parçalı güncellemeleri yazmayı sağlayan hafif kütüphanedir.
Node.jsNode.js, V8 üzerinde JavaScript'i sunucuda çalıştıran; olay döngüsü ve asenkron I/O ile yoğun bağlantıları yöneten çalışma zamanıdır.
TypeScriptTypeScript, JavaScript'e statik tip sistemi ekleyerek hataları derleme aşamasında yakalamaya ve büyük kod tabanlarını yönetmeye yardım eder.
WebAssembly (Wasm)WebAssembly, tarayıcı ve edge ortamlarında C, Rust veya Go gibi dillerden derlenen kodu hızlı ve taşınabilir biçimde çalıştırır.
Web Storage (localStorage/sessionStorage)Web Storage, tarayıcıda localStorage ve sessionStorage üzerinden küçük anahtar-değer verilerini istemci tarafında saklar.