Gecikme Nedir?
İngilizce: Latency
Gecikme (latency), bir ağ isteğinin kaynaktan hedefe ulaşıp yanıt dönmesi için geçen süre; düşük gecikme performansın temel ölçütüdür.
Gecikme (Latency) Nedir?
Gecikme, kullanıcının bir işlem başlatması ile sistemin anlamlı yanıt vermesi arasında geçen süredir. Web uygulamalarında bu süre ağ yolculuğu, DNS çözümleme, TLS el sıkışması, sunucu işlemi, veritabanı sorgusu ve tarayıcı render adımlarının toplamından etkilenir.
Latency çoğu zaman ortalama değerle değil, p50, p95 ve p99 gibi yüzdeliklerle izlenir. Çünkü birkaç yavaş istek, özellikle ödeme, arama veya yönetim paneli gibi kritik ekranlarda kullanıcı deneyimini belirgin şekilde bozabilir. Düşük gecikme sadece hızlı sunucu anlamına gelmez; kullanıcının coğrafi konumu, cache stratejisi, üçüncü parti servisler ve payload boyutu da sonucu etkiler.
Nasıl Azaltılır?
- Statik içerikleri CDN üzerinden kullanıcıya yakın noktadan sunmak
- Ağ isteklerini azaltmak, gereksiz JavaScript ve büyük JSON yanıtlarını küçültmek
- Veritabanı sorgularını, indexleri ve connection pool ayarlarını iyileştirmek
- Dış API çağrılarına timeout, retry ve cache stratejisi eklemek
Gecikme ölçümü uçtan uca yapılmalıdır; sadece backend süresi gerçek kullanıcı deneyimini göstermez. İçerik dağıtımı için CDN, kullanıcıya yakın işlem için edge computing ve ilk sunucu yanıtı için TTFB kavramları birlikte değerlendirilir.
İlgili Terimler
Bant genişliği, bağlantının saniyede taşıyabileceği en yüksek veri kapasitesidir; hız deneyimini tek başına belirlemez.
CDNCDN, statik içerikleri uç sunucularda önbelleğe alıp kullanıcıya en yakın noktadan sunarak gecikmeyi ve origin yükünü azaltır.
Edge ComputingEdge computing, veriyi merkezi sunucu yerine kullanıcıya yakın konumlarda işleyerek gecikmeyi azaltan dağıtık bilişim yaklaşımıdır.
ThroughputThroughput, bir sistemin saniye, dakika veya saat başına işleyebildiği istek, işlem ya da veri miktarını gösteren kapasite metriğidir.