Tasarım Deseni Nedir?
İngilizce: Design Pattern
Tasarım deseni, tekrar eden yazılım tasarımı problemleri için dili ve projeyi aşan, denenmiş çözüm yaklaşımını tarif eder.
Tasarım Deseni Nedir?
Tasarım deseni, belirli bir kod parçasının kopyalanması değil, sık görülen tasarım problemlerine verilen isimlendirilmiş çözüm yaklaşımıdır. Amaç, geliştiricilerin “bu bağımlılığı nasıl yöneteceğiz?” veya “bu nesneler birbirini nasıl haberdar edecek?” gibi soruları ortak bir dil üzerinden tartışabilmesidir.
Nasıl Kullanılır?
Desenler genellikle nesne yönelimli tasarımda görünür, ancak fikirleri farklı paradigmalar içinde de uygulanabilir. Bir desen önce problemi tarif eder, sonra çözümdeki rollerin sorumluluklarını açıklar ve hangi koşullarda işe yaradığını belirtir.
Yaygın gruplar şunlardır:
- Oluşturucu desenler: Factory, Builder veya Singleton gibi nesne oluşturma sürecini düzenler.
- Yapısal desenler: Adapter, Facade veya Decorator gibi sınıfların birlikte çalışmasını kolaylaştırır.
- Davranışsal desenler: Observer, Strategy veya Command gibi akış ve sorumluluk paylaşımını yönetir.
İş Dünyasında Kullanımı
Tasarım desenleri özellikle büyüyen ekiplerde bakım maliyetini öngörülebilir tutar. Örneğin ödeme sağlayıcısı değişebilecek bir e-ticaret sisteminde Strategy benzeri bir yaklaşım, her ödeme kuralını tek bir sınıfa yığmak yerine değiştirilebilir bileşenler oluşturur.
Yine de her probleme desen eklemek iyi tasarım anlamına gelmez. Gereksiz soyutlama küçük projelerde kodu zorlaştırabilir. SOLID ilkeleri ve MVC gibi mimari yaklaşımlar, desenlerin nerede değer kattığını değerlendirmek için birlikte düşünülmelidir.
İlgili Terimler
Dependency injection, sınıfın ihtiyaç duyduğu bağımlılıkları kendi oluşturmadan dışarıdan almasını sağlayan tasarım desenidir.
Factory DeseniFactory deseni, nesne oluşturma kararını merkezi bir üretici yapıya taşıyarak istemci kodunu somut sınıflara bağımlı olmaktan korur.
MVCMVC, uygulama kodunu Model, View ve Controller katmanlarına ayırarak arayüz, veri ve akış sorumluluklarını netleştirir.
Observer DeseniObserver deseni, bir nesnenin durumu değiştiğinde bağlı tüm gözlemcilerin otomatik bilgilendirildiği olay tabanlı tasarım desenidir.
Repository DeseniRepository deseni, veri kaynağı ayrıntılarını iş mantığından saklayarak uygulamanın veriye tutarlı arayüzlerle erişmesini sağlar.
Singleton DeseniSingleton, bir sınıfın uygulama boyunca tek örneğe sahip olmasını sağlayıp paylaşılan kaynak veya konfigürasyona merkezi erişim sunan tasarım desenidir.
SOLIDSOLID, nesne yönelimli yazılımda sınıfları daha anlaşılır, test edilebilir ve değişime dayanıklı tasarlamak için kullanılan beş tasarım ilkesidir.