Etiket: Yazılım
67 içerik bulundu
Sözlük Terimleri
Agile
Agile, ürünü kısa döngülerle geliştirip geri bildirimle yön değiştiren; planı yaşayan bir çalışma sistemi olarak ele alan yaklaşımdır.
API
API, farklı yazılımların izin verilen veri ve işlemlere standart istekler üzerinden erişmesini sağlayan sözleşmeli arayüzdür.
API Entegrasyonu
API entegrasyonu, ayrı yazılımların güvenli veri alışverişi yapması ve iş akışlarını otomatik sürdürmesi için kurulan bağlantıdır.
Asenkron Programlama
Asenkron programlama, ağ ve dosya gibi beklemeli işleri bloke etmeden çalıştırarak uygulamanın yanıt vermesini sağlar.
Backlog
Backlog, ürün için bekleyen özellik, hata ve teknik işleri öncelik, değer ve hazırlık durumuyla tutan canlı listedir.
Bağımlılık Yönetimi
Bağımlılık yönetimi, projedeki paketlerin sürüm, lisans ve güvenlik durumunu izleyip güncellemeyi kontrollü hale getirir.
BDD
BDD, beklenen davranışı Given-When-Then senaryolarıyla tarif ederek iş ve teknik ekipler arasında ortak dil kurar.
Clean Code
Clean Code, yazılımın niyetini açık gösteren, küçük parçalara ayrılmış ve bakım maliyetini düşüren kod yazma yaklaşımıdır.
Code Review
Code review, kod değişikliğinin ana dala alınmadan önce ekipçe incelenip mantık, güvenlik ve bakım risklerinin yakalandığı süreçtir.
Concurrency
Concurrency, görevleri aynı zaman diliminde ilerletecek şekilde planlayıp bekleme sürelerini değerlendiren yazılım tasarım yaklaşımıdır.
CQRS
CQRS, komut ve sorgu sorumluluklarını ayırarak yazma modeliyle okuma modelini farklı ihtiyaçlara göre tasarlayan mimari desendir.
DDD
DDD, karmaşık iş alanlarını domain modeli, bounded context ve ortak dil etrafında yazılım mimarisine taşıyan tasarım yaklaşımıdır.
Dependency Injection
Dependency injection, sınıfın ihtiyaç duyduğu bağımlılıkları kendi oluşturmadan dışarıdan almasını sağlayan tasarım desenidir.
Deque (Veri Yapısı)
Deque, eleman ekleme ve çıkarma işlemlerinin hem baştan hem sondan yapılabildiği çift uçlu kuyruk veri yapısıdır.
E2E Test
E2E test, bir uygulamanın kullanıcı yolculuğunu tarayıcı, API ve veritabanı dahil gerçek akışa yakın şekilde doğrular.
Entegrasyon Testi
Entegrasyon testi, birden fazla modül, servis veya dış sistem birlikte çalıştığında beklenen veri akışını doğrular.
Event Sourcing
Event sourcing, uygulama durumunu son değer olarak değil, değişiklikleri anlatan sıralı ve değişmez olay kayıtları olarak saklayan mimari desendir.
Factory Deseni
Factory deseni, nesne oluşturma kararını merkezi bir üretici yapıya taşıyarak istemci kodunu somut sınıflara bağımlı olmaktan korur.
Feature Branch
Feature branch, yeni bir işin ana koddan ayrılmış Git dalında geliştirilmesini sağlayarak deneme, inceleme ve birleştirmeyi kontrollü tutar.
Git
Git, kod değişikliklerini commit geçmişiyle izleyen, dallanma ve birleştirme üzerinden ekiplerin paralel çalışmasını sağlayan dağıtık versiyon kontrolüdür.
GitFlow
GitFlow, main, develop, feature, release ve hotfix dallarını ayrı rollerle kullanarak sürüm hazırlığı ve acil düzeltmeleri yöneten Git iş akışıdır.
GitHub
GitHub, Git depolarını barındıran; pull request, issue, paket, güvenlik ve otomasyon özellikleriyle yazılım ekiplerini bir araya getiren platformdur.
Gözlemlenebilirlik
Gözlemlenebilirlik, sistemin iç durumunu dış çıktılarından (log, metrik, trace) anlayabilme kapasitesidir; modern DevOps'un temel prensibi.
Hash Tablosu
Hash tablosu, anahtarları hash fonksiyonuyla kovalara dağıtarak hızlı arama, ekleme ve silme sağlayan veri yapısıdır.
Hotfix
Hotfix, üretimdeki kritik hatayı normal yayın döngüsünü beklemeden sınırlı değişiklikle düzeltmek için çıkarılan yamadır.
İkili Arama
İkili arama, sıralı veri üzerinde aralıkları ikiye bölerek hedef değeri O(log n) sürede bulmaya çalışan algoritmadır.
Jest
Jest, JavaScript ve TypeScript için Facebook tarafından geliştirilen, kolay kullanımıyla popüler olan test çerçevesidir.
Kanban
Kanban, işi görsel panoda sütunlar (Yapılacak, Devam Ediyor, Tamamlandı) aracılığıyla takip eden; WIP limitleriyle akışı optimize eden metodoloji.
Kibana
Kibana, Elasticsearch'teki log ve metrik verilerini görselleştirip analiz etmeyi sağlayan; ELK Stack'in görsel bileşenidir.
Linting
Linting, kaynak kodu otomatik analiz ederek programatik ve stilistik hataları işaret eden; ESLint ve Prettier gibi araçlarla uygulanan pratik.
Loglama
Loglama, uygulama ve sistemlerin çalışma zamanı olaylarını kayıt altına alma pratiğidir; hata ayıklama ve izleme için kritiktir.
Merge Request
Merge request, bir daldaki kod değişikliklerinin ana dala alınmadan önce incelenmesi, tartışılması ve onaylanması için açılır.
Monitoring
Monitoring, uygulama ve altyapı metriklerini, loglarını ve uyarılarını izleyerek sorunları kullanıcı etkilenmeden yakalamayı amaçlar.
Monolith
Monolith, kullanıcı arayüzü, iş kuralları ve veri erişimi gibi bileşenleri tek kod tabanı ve tek dağıtım paketi içinde toplar.
Monorepo
Monorepo, birden fazla uygulama ve paketi tek Git deposunda tutarak ortak araç, bağımlılık ve değişiklik yönetimi sağlar.
MVC
MVC, uygulama kodunu Model, View ve Controller katmanlarına ayırarak arayüz, veri ve akış sorumluluklarını netleştirir.
Nx
Nx, monorepo içindeki projeleri bağımlılık grafı, hedefler ve önbellekleme ile yöneterek büyük kod tabanlarında build sürelerini azaltır.
Observer Deseni
Observer deseni, bir nesnenin durumu değiştiğinde bağlı tüm gözlemcilerin otomatik bilgilendirildiği olay tabanlı tasarım desenidir.
OpenTelemetry
OpenTelemetry, uygulama gözlemlenebilirliği için log, metrik ve iz verilerini standart formatta toplamayı sağlayan açık kaynak çerçevedir.
Ortam Yönetimi
Ortam yönetimi, geliştirme, test, staging ve production ortamlarının ayar, veri ve sürümlerini kontrollü biçimde ayırır.
Pair Programming
Pair programming, iki geliştiricinin aynı anda aynı kod üzerinde çalıştığı; biri yazan, diğeri gözden geçiren Agile pratiğidir.
Playwright
Playwright, Chromium, Firefox ve WebKit üzerinde kullanıcı akışlarını otomatik çalıştırarak web uygulamalarını uçtan uca test eden açık kaynak araçtır.
Refactoring
Refactoring, çalışan yazılımın davranışını koruyarak kodun okunabilirliğini, bakımını ve genişletilebilirliğini iyileştirme işidir.
Repository Deseni
Repository deseni, veri kaynağı ayrıntılarını iş mantığından saklayarak uygulamanın veriye tutarlı arayüzlerle erişmesini sağlar.
Rollback
Rollback, sorunlu dağıtım veya veri değişikliği sonrası sistemi önceki bilinen sağlıklı duruma geri alma operasyonudur.
SaaS
SaaS, yazılımın kurulum yerine tarayıcı veya uygulama üzerinden abonelikle sunulduğu, sağlayıcı tarafından işletilen bulut modelidir.
Saga Deseni
Saga deseni, dağıtık servislerde uzun işlemi adımlara bölüp hata olduğunda telafi aksiyonlarıyla tutarlılığı koruyan mikroservis yaklaşımıdır.
Scrum
Scrum, ürün geliştirmeyi kısa sprintlere bölen; net roller, görünür iş listesi ve düzenli geri bildirim ritüelleriyle yöneten Agile çerçevesidir.
Semantic Versioning
Semantic Versioning, sürüm numarasını MAJOR.MINOR.PATCH biçiminde kullanarak kırıcı değişiklik, yeni özellik ve hata düzeltmesini ayıran standarttır.
Sentry
Sentry, uygulama hatalarını stack trace, release, ortam ve kullanıcı etkisiyle gruplayarak üretim sorunlarını izlemeyi sağlayan platformdur.
Singleton Deseni
Singleton, bir sınıfın uygulama boyunca tek örneğe sahip olmasını sağlayıp paylaşılan kaynak veya konfigürasyona merkezi erişim sunan tasarım desenidir.
Sola Kaydırılmış Test
Sola kaydırılmış test, gereksinim, tasarım ve kodlama aşamasında otomatik kontrolleri başlatıp hataları üretim öncesi yakalama yaklaşımıdır.
SOLID
SOLID, nesne yönelimli yazılımda sınıfları daha anlaşılır, test edilebilir ve değişime dayanıklı tasarlamak için kullanılan beş tasarım ilkesidir.
Sprint
Sprint, Scrum ekiplerinin belirli bir ürün hedefi için planladığı işi kısa, zaman kutulu döngüde tasarlayıp teslim ettiği çalışma periyodudur.
Statik Kod Analizi
Statik kod analizi, uygulamayı çalıştırmadan kaynak kodu inceleyerek hata, güvenlik açığı ve kalite sorunlarını erken yakalayan kontroldür.
Strangler Fig Deseni
Strangler Fig, eski monolitin işlevlerini yeni servislerle parça parça değiştirerek modernizasyon riskini kontrollü dağıtan geçiş desenidir.
Tasarım Deseni
Tasarım deseni, tekrar eden yazılım tasarımı problemleri için dili ve projeyi aşan, denenmiş çözüm yaklaşımını tarif eder.
TDD
TDD, önce başarısız testi yazıp ardından testi geçirecek en küçük kodu ekleyerek tasarımı adım adım şekillendirme pratiğidir.
Teknik Borç
Teknik borç, kısa vadeli teslimat baskısıyla ertelenen tasarım, test veya mimari işlerin ileride bakım riski olarak birikmesidir.
Teknik Dokümantasyon
Teknik dokümantasyon, yazılımın nasıl kurulduğunu, kullanıldığını, işletildiğini ve değiştirildiğini ekiplere açıkça anlatan bilgidir.
Test Kapsamı
Test kapsamı, otomatik testlerin kodun hangi satır, dal veya fonksiyonlarını çalıştırdığını gösteren kalite metriğidir.
Test Otomasyonu
Test otomasyonu, seçilen test senaryolarını araçlarla tekrarlı çalıştırıp sonuçlarını CI veya raporlama sistemlerine aktarma pratiğidir.
Turborepo
Turborepo, monorepo içindeki görevleri bağımlılık grafiğine göre sıralayıp cache ve paralel çalışma ile build sürelerini azaltan araçtır.
Unit Test
Unit test, fonksiyon veya sınıf gibi küçük bir kod birimini dış bağımlılıklardan izole ederek hızlı ve otomatik doğrulayan testtir.
User Story
User story, bir özelliğin kimin için, hangi ihtiyacı karşılamak üzere geliştirileceğini anlatan kısa ürün gereksinimidir.
Webhook
Webhook, belirli bir olay olduğunda bir sistemin başka bir sisteme otomatik HTTP isteği göndermesini sağlayan bildirim yöntemidir.
Yük Testi
Yük testi, sistemin yüksek kullanıcı trafiği altında performans ve kararlılığını ölçmek için yapılan performans testi türüdür.