LLM Nedir?

İngilizce: LLM (Large Language Model)

LLM, büyük metin veri kümeleri üzerinde eğitilen ve doğal dil anlayıp üretebildiği için ChatGPT gibi yapay zeka araçlarının temelini oluşturan model.

LLM Nedir?

LLM (Large Language Model), metni token adı verilen parçalara ayırıp bu parçalar arasındaki örüntüleri öğrenen büyük dil modelidir. Kullanıcıdan gelen isteme göre bir sonraki en olası token’ları üretir; bu sayede soru yanıtlama, özetleme, sınıflandırma ve metin yazma gibi görevlerde kullanılabilir.

Modern LLM’lerin çoğu transformer mimarisine dayanır. Modelin davranışı eğitim verisi, bağlam penceresi, sistem talimatı, sıcaklık gibi üretim ayarları ve araca verilen ek bilgiyle şekillenir. Model çıktısı olasılıksal olduğu için aynı soruya her zaman aynı cevabı vermeyebilir; ayrıca emin gibi görünen ama yanlış bilgi üretebilir.

İş Kullanımı ve Sınırlar

  • Müşteri destek taslakları, bilgi tabanı araması ve e-posta özetleri
  • Doküman sınıflandırma, toplantı notu çıkarma ve içerik taslağı üretme
  • Kod yardımcılığı, test senaryosu önerisi ve teknik doküman açıklama
  • RAG ile şirket içi belgelerden bağlam alarak cevap üretme

LLM projelerinde başarı yalnızca iyi prompt yazmaya bağlı değildir. Veri gizliliği, değerlendirme setleri, halüsinasyon kontrolü, yetkilendirme, maliyet ve insan onayı tasarlanmalıdır. Konu yapay zeka, NLP, RAG ve prompt engineering kavramlarıyla birlikte ele alınır.

Agentic AI (Ajansal Yapay Zeka)

Agentic AI, görevleri planlayan, araç kullanan ve sonucu geri bildirimle iyileştiren çok adımlı yapay zeka yaklaşımıdır.

AI Agent (Yapay Zeka Ajanı)

AI Agent, hedefe ulaşmak için LLM, araçlar ve veri kaynaklarını kullanarak adım adım karar veren yapay zeka bileşenidir.

Chatbot (Sohbet Botu)

Chatbot, kullanıcı sorularını metin veya sesle karşılayıp kural tabanlı ya da yapay zekalı yanıtlar üreten sohbet arayüzüdür.

Bağlam Penceresi (Context Window)

Bağlam penceresi, bir dil modelinin tek istekte okuyup yanıt üretirken dikkate alabildiği toplam token kapasitesidir.

Konuşan Yapay Zeka (Conversational AI)

Konuşan yapay zeka, dili anlayıp bağlamı koruyarak kullanıcıyla metin veya ses üzerinden çok adımlı diyalog kurar.

Fine-tuning

Fine-tuning, önceden eğitilmiş bir modeli seçili örneklerle yeniden eğiterek belirli görev, ton veya alan bilgisinde daha tutarlı hale getirir.

Üretken Motor Optimizasyonu (GEO)

Üretken motor optimizasyonu, içeriğin AI yanıt sistemleri tarafından bulunabilir, anlaşılabilir ve güvenilir kaynak olarak kullanılabilir olmasını hedefler.

GitHub Copilot

GitHub Copilot, editör içinde kod öneren, test ve açıklama yazımını hızlandıran yapay zeka destekli geliştirici asistanıdır.

NLP

NLP, insan dilini metin veya ses olarak işleyip sınıflandırma, arama, özetleme ve üretim gibi görevlerde kullanan yapay zeka alanıdır.

Yapay Zeka

Yapay zeka, veriden örüntü öğrenip tahmin, sınıflandırma, metin üretimi veya karar destek çıktıları üreten yazılım sistemleridir.